اصول مهم و استراتژیک در اخلاق حرفه ای برای مدیران حرفه ای

اصول مهم و استراتژیک در اخلاق حرفه ای برای مدیران حرفه ای

\"اخلاق

دکتر مازیار میر

۱۳۸۱ قروردین

به روز رسانی ۱۴۰۰

\"اخلاق

اخلاق حرفه ای در برگیرنده اخلاق فردی و اخلاق شغلی است

رعایت اخلاق حرفه‌ای در سازمان، امری لازم و ضروریست تا سازمان از یک سو، جامعه را دچار تعارض نکند و از سوی دیگر با اتخاذ تصمیمات منطقی و خردمندانه منافع بلندمدت خود را تضمین کند.
به گزارش خبرنگار آنا دکتر فریده دوکانه ای گفت: آن چیزی که در مواجهه با مفهوم اخلاق حرفه‌ای باید مدنظر ما قرارگیرد، این است که ابتدا اخلاق حرفه‌ای در برگیرنده اخلاق فردی و اخلاق شغلی است، اما از هر ۲ فراتر رفته و به سازمان به منزله یک مجموعه حقوقی نظر می‌کند.
وی گفت: امروزه رویکردی استراتژیک نسبت به مسئله اخلاق حرفه‌ای پیدا شده و به همین دلیل مسئولیت معنوی شرکت به مدیران استراتژیست سپرده می‌شود، نه به واحد پرسنلی و نه حتی به مدیران اجرایی.
رئیس دانشکده علوم تربیتی و مشاوره واحد رودهن گفت: در حوزه اخلاق باید ۲ نوع رویکرد \”فضیلت گرایانه\”و \”مسئله محور\” را از یکدیگر تفکیک کرد. نگرش سنتی به معضلات اخلاقی صرفاً فضیلت محور است نه مسئله محور در حالیکه آنچه از معضلات اخلاقی سازمان یا موسسه گره گشایی می‌کند، رویکرد مسئله محور است چون معضل اخلاقی، یک مسئله است و برای حل اثربخش آن نیازمند کسب تخصص و مهارت هستیم.

اصول مهم و استراتژیک در اخلاق حرفه ای برای مدیران حرفه ای


وی گفت: امروزه موانع رشد اخلاق حرفه‌ای در سازمانها ، موسسات و محیطهای کسب وکار شامل:
فقدان نگرش راهبردی به اخلاق حرفه‌ای، فرافکنی، مشتری مداری بصورت ابزارنگری و نه اصیل نگری، فقدان انگیزش، نارضایتی شغلی، فقدان مهارت تصمیم‌گیـــری، بلاتکلیفی یا تعارضات اخلاقی (تعارضــات اخلاقی دو نوع می باشد تعارضات در اصول اخلاقی و تعارضات در مسئولیت های اجتماعی)، فقدان نظام‌های جامع و اخلاقی، موانع فیزیکی و روانی محیط کار، لقمه انگاری بجای امانت انگاری
دکتر دوکانه ای در مورد پیشگیری و درمان تحویلی‌نگری گفت: برای پیشگیری تحویلی نگری در ترسیم مسئولیتهای اخلاقی بنگاههای کسب و کار تدوین سند جامع اخلاقی موسسه یا سازمان از نظر برخی صاحبنظران توصیه شده است این سند متضمن اصول اخلاقی، منشور اخلاقی سازمان و عهدنامه اخلاقی کارکنان و مدیران است.برای درمان معضلتحویلی نگری باید اخلاق حرفه‌ای را بسیار گسترده‌تر از قوانین و مقررات، مسئولیت‌های حرفه‌ای، هنجارهای جاری مشاغل، مسئولیتهای اخلاقی منابع انسانی، اصول اخلاقی و عهدنامه‌های اخلاقی حرفه‌ها در نظر گرفت.

اصول مهم و استراتژیک در اخلاق حرفه ای برای مدیران حرفه ای


تدوین سند جامع اخلاقی شرکتها و  موسسات که به روش پویا و چالش روش‌مند رهیافت‌ها تهیه می‌شود راه حل مناسبی برای این معضل بنظر می‌رسد.
و نیاز امروز جامعه به شرح زیر می باشد:
مسئولیت‌پذیری، برتری‌جویی و رقابت‌طلبی، صادق بودن، احترام به دیگران، رعایت و احترام نسبت به ارزش‌ها و هنجارهای اجتماعی، عدالت و انصاف، همدردی با دیگران، وفاداری
و نکته اساسی این است که ما باید از تلویحی‌نگری درباره اخلاق حرفه‌ای پرهیز کنیم. چهارم آنکه‌ اخلاق سازمانی نه لزوماً فرد ـ وابسته و نه حتی سازمان ـ وابسته و نه محیط ـ وابسته است؛ بلکه عوامل فردی، محیطی و سازمانی در آن تأثیر دارد. بنابراین، ما در پرداختن به اخلاق، نیازمند نگرش سیستمی هستیم. غفلت از این عوامل در مقام تبیین و تحلیل معضلات اخلاقی، تصمیم‌گیری ما را از واقع‌بینی دور خواهد کرد.
وی اصول راهبردی اصلی (در اسلام) را اینگونه بیان کرد:  احترام اصیل و نامشروط به انسان‌ها، رعایت آزادی انسان‌ها، برقراری عدالت در مورد انسان‌ها، امانت‌ورزی در رفتار و بینش شخصی.

اصول مهم و استراتژیک در اخلاق حرفه ای برای مدیران حرفه ای


و اخلاق حرفه‌ای در نظام اداری جمهوری اسلامی باید هویت اسلامی داشته باشد و مبتنی بر اخلاق اسلامی شکل بگیرد. برای داشتن هویت اسلامی اخلاق حرفه‌ای در کشورمان، به چهار دلیل می‌توان اشاره کرد: الف) از لحاظ فرهنگی به دلیل وابستگی توده مردم کشورمان به نظام عقیدتی اسلام؛از لحاظ دینی به دلیل جداناپذیری اخلاق از دین در متن دین اسلام؛ج) نیاز به پویایی درون فرهنگ اسلامی با توجه به مواجهه آن با چالش جهانی‌شدن؛د) از لحاظ نظام حکومتی، الزام به حکومت دین‌مدار در نظام حکومت دینی و از لحاظ قانونی، به تأکید قانون اساسی ـ در اصل هشتم ـ بر تصویب قوانین اسلامی در کشور. نظام اخلاق اسلامی به گونه‌ای است که با اخلاق حرفه‌ای در هم آمیخته و تفکیک‌ناپذیر است؛ زیرا در این نظام ملاک نهایی و نهایت سعادت بشری، الله است و انسان در مقام خلیفه و جانشین الهی در زمین، محور توجهات اخلاقی است؛ بدین معنا که خشنودی انسان و خدمت به او موجب رضایت و تقرب به خداوند می‌شود؛ از این‌رو، نظام اخلاق اسلامی با توجه به ملاک نهایی، در صدد است با ارائه دستورالعمل‌ها و آیین‌نامه‌های اخلاقی در سطح حرفه و زندگی اجتماعی و همچنین با در نظر گرفتن پیشرفت‌های مادی در جهت بهبود زندگی انسان‌ها، زمینه سعادت و کمال حقیقی بشر را فراهم آورد.
در نهایت می توان گفت که جامعه اسلامی در این مسیر قرار گرفته است ولی همچنان کار داریم و تا تحقق واقعی این موضوع مسیر طولانی در پیش است.,,

اخلاق حرفه ای چیست؟ 

 

یکی از عمده ترین دغدغه های مدیران کارآمد در سطوح مختلف، چگونگی ایجاد بسترهای مناسب بـرای عوامل انسانی شاغل در تمام حرفه ها است تا آنها با حس مسئولیت و تعهد کامل به مسایل در جامعه و حرفه خود به کار بپردازند و اصول اخلاقی حاکم بر شغل و حرفه خود را رعایت کنند. مبحث اخلاق حرفه ای به این دغدغه پاسخ داده است.

 

• مجموعه‌ای از قوانین که در وهله اول از ماهیت حرفه و شغل به دست می آید.
• اخلاق حرفه ای، یک فرایند تفکر عقلانی است که مجموعه ای از کنش ها و واکنش های اخلاقی پذیرفته شده است که از سوی سازمان ها و مجامع حرفه ای مقرر می شود تا مطلوب ترین روابط اجتماعی ممکن را برای اعضای خود در اجرای وظایف حرفه ای فراهم آورد.
• رفتاری متداول در میان اهل یک حرفه است.
• مدیریت رفتار وکردار آدمی هنگام انجام‌دادن کارهای حرفه‌ای است.

 


مقاله مرتبط: زبان بدن یک حرفه ای


هدف آموزش اصول و فنون اخلاق حرفه ای

 

• محقق کردن این امر است که در سازمان چه ارزش هایی را چه موقع باید حفظ و اشاعه نمود.
• تصحیح و تقویت انگیزش مدیران و کارکنان
• ارتقاء مهارت
• افزایش توان وتحول نگرش

مبانی مهم و اساسای در اخلاق حرفه ای و مسئولیت اجتماعی

• وفاداری
• احساس مسؤلیت اجتماعی
• صداقت و راستگویی
• انصاف و برابری
• امانت داری

ویژگی های مدیرانی که اخلاق حرفه‌ای دارند:

 

• مسئولیت‌پذیری
در این مورد فرد پاسخ‌گوست و مسئولیت تصمیم‌ها و پیامدهای آن را می پذیرد؛ سرمشق دیگران است؛ حساس و اخلاق‌مند است؛ به درستکاری و خوشنامی در کارش اهمیت می دهد؛ برای ادای تمام مسئولیت‌های خویش کوشاست و مسئولیتی را که به عهده می گیرد، با تمام توان و خلوص نیت انجام می دهد.

• برتری جویی و رقابت‌طلبی
در تمام موارد سعی می کند ممتاز باشد؛ اعتماد به نفس دارد؛ به مهارت بالایی در حرفه خود دست پیدا می کند؛ جدی و پرکار است؛ به موقعیت فعلی خود راضی نیست و از طرق شایسته دنبال ارتقای خود است؛ سعی نمی کند به هر طریقی در رقابت برنده باشد.

• صادق بودن
مخالف ریاکاری و دورویی است؛ به ندای وجدان خود گوش فرا می دهد؛ در همه حال به شرافت‌مندی توجه می کند؛ شجاع و با شهامت است.

• احترام به دیگران
به حقوق دیگران احترام می گذارد؛ به نظر دیگران احترام می گذارد؛ خوش‌قول و وقت‌شناس است؛ به دیگران حق تصمیم‌گیری می دهد؛ تنها منافع خود را مرجح نمی داند.

• رعایت و احترام نسبت به ارزش‌ها و هنجارهای اجتماعی

برای ارزش‌های اجتماعی احترام قائل است؛ در فعالیت‌های اجتماعی مشارکت می کند؛ به قوانین اجتماعی احترام می گذارد؛ در برخورد با فرهنگ‌های دیگر متعصبانه عمل نمی کند.

• عدالت و انصاف
طرفدار حق است؛ در قضاوت تعصب ندارد؛ بین افراد از لحاظ فرهنگی، طبقه اجتماعی و اقتصادی، نژاد و قومیت تبعیض قائل نمی‌شود.

• همدردی با دیگران
دلسوز و رحیم است؛ در مصائب دیگران شریک می شود و از آنان حمایت می کند؛ به احساسات دیگران توجه می کند؛ مشکلات دیگران را مشکل خود می داند.

• وفاداری
به وظایف خود متعهد است؛ رازدار دیگران است؛ معتمد دیگران است.

 

 

وظایف مدیران در اخلاقی کردن موسسات و شرکتها

 

• ارزشیابی عملکرد‌های اخلاقی کارکنان.
• اخلاقی کردن هدف‌های سازمان.
• اشاعه ارزش‌ها و مسائل اخلاقی در سازمان.
• اخلاق‌ورزی در زندگی شخصی.
• اهمیت دادن به اخلاق حرفه‌ای در شغل.
• برخورد عقلانی و روشمند در مواجهه با مشکلات اخلاقی پیش‌آمده در سازمان و اقدام برای برطرف کردن آن ها.
• عنایت خاص به آموزش اخلاق حرفه‌ای.
• تهیه و تدوین منشور اخلاقی مربوط به سازمان با مشارکت همه اعضای سازمان.


مطلب کاربردی: مذاکره و زبان بدن مدیران حرفه ای


عوامل پایه‌ای در اصول اخلاق حرفه‌ای

 

• خودمختاری حرفه‌ای اخلاق علمی
یک مدیر باید در حرفه خود مسائلی مانند صداقت، دقت، قابل اعتماد بودن، گشوده بودن به فضای انتقاد و ارزیابی، پرهیز از جزمیت، احترام به زیردستان و اطرافیان، توجه به حریم خصوصی و مسئله حفظ اسرار افراد را سرلوحه خویش قرار دهد.

• خودفهمی حرفه‌ای
افراد تنها با فهم از کار و فعالیت حرفه‌ای خود، فلسفه آن و نسبتش با زندگی مردم است که به درک اخلاقی از آن نائل می آیند و در نتیجه، در مناسبات خود با طبیعت و جهان پیرامون خود، نوعی احساس درونی از تعهد به آن ارزش‌ها پیدا می کنند.

• بی‌طرفی و عدم جانب‌داری
فردی که اخلاق حرفه‌ای را در زندگی شغلی ش به کار می گیرد، نباید جانب‌داری غیرعقلانی نسبت به منبعی که دارای صفات غیراخلاقی است نشان دهد.

• فراتر رفتن از مفهوم معیشتی
زمانی که افراد در فعالیت و کسب‌ وکار حرفه‌ای خود از سطح گذران زندگی مادی فراتر می آیند، دست‌کم سه سطح دیگر از فعالیت‌های علم و فناوری برای آن ها معنا می یابد:

• احساس کارآیی
• اثربخشی و تولید کیفیت به عنوان ارزش افزوده
• احساس خدمت به مردم و مفید واقع‌شدن
• احساس رهاسازی از طریق بازتوزیع فرصت‌ها و نقد قدرت.

 

عوامل تأثیرگذار بر اخلاق حرفه‌ای

• جنبه فردی

یعنی ویژگی ها و خصوصیات فردی، ارزش‌های مذهبی، ملاک‌های شخصی، عوامل خانوادگی، باورها و اعتقادات و شخصیت از جمله عوامل تأثیرگذار بر اخلاق حرفه‌ای از جنبه فردی هستند. مسلماً فردی که فاقد صلاحیت‌های اخلاقی شایسته از لحاظ فردی باشد، از معیار‌های اخلاق حرفه‌ای متناسبی نیز برخوردار نخواهد بود.

• جنبه سازمانی

عواملی مثل رهبری، مدیریت، ارتباط با همکاران، ارتباط با زیردستان و فرادستان، نظام تشویق و تنبیه، انتظارات همکاران، قوانین و مقررات و رویه‌ها، جو و فرهنگ سازمانی در این حیطه قرار می گیرند. بدیهی است که نا مطلوب بودن عوامل مزبور، عامل تهدیدکننده اخلاق حرفه‌ای خواهد بود و بالعکس.

• جنبه محیطی

عوامل اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی و همچنین دیگر سازمان‌ها و عوامل رقابتی بین آنها، از جمله عوامل تأثیرگذار بر اخلاق حرفه‌ای است.

پیامد اخلاق حرفه ای در رفتار افراد و گروه های مختلف

 

• موفقیت از اخلاق حرفه‌ ای سرچشمه می گیرد.
• اخلاق حرفه‌ ای از اعتماد آفرینی ایجاد می ‌شود.
• اعتماد آفرینی از پیش‌ بینی رفتار ایجاد می ‌شود.
• پیش‌ بینی رفتار از مستمر بودن و قانونمند بودن رفتار سرچشمه می گیرد.
• مستمر بودن و قانونمندی از مسئولیت ناشی می ‌شود
• مسئولیت از قانون و باورهای فرد شکل می ‌گیرد.

ده فرمان بسیار

مهم در اخلاق حرفه ای برای مدیران حرفه ای

۱. لطفا همیشه به دنبال بهترین باشید

۲. پیوسته قابل اعتماد باشید

۳.کاملا مؤدب و محترم باشید

۴. پیوسته کاملا مسئولیت‌پذیر بوده وآن را بهبود ببخشید.

۵. کاملا صادق، صریح و شفاف باشید.

 

۶.پیوسته  شایسته بوده و پیوسته شایستگی خود را بهبود ببخشید.

۷. اساسا مدیر کاملا اخلاق‌ مداری باشید.

۸. پیوسته شریف باشید و امانت‌دارانه رقتار نمائید.

۹. به اصول محرمانگی همیشه پایبند باشید .

۱۰. بهترین الگوی خودتان باشید و اساسا الگوی خوبی باشید.

 

 

اصول مهم و استراتژیک در اخلاق حرفه ای برای مدیران حرفه ای

نتیجه‌گیری مبحث اخلاق حرفه ای

 

رعایت اخلاق حرفه‌ای در سازمان، امری ضروری است تا سازمان از یک سو جامعه را دچار تعارض نکند و از سوی دیگر، با اتخاذ تصمیمات منطقی و خردمندانه منافع بلندمدت خود را تضمین کند.
جامعه ما نیازمند آن است تا ویژگی‌های اخلاق حرفه‌ای مانند دلبستگی به کار، روحیه مشارکت و اعتماد، ایجاد تعامل با یکدیگر و… تعریف، و برای تحقق آن فرهنگ‌سازی شود. امروزه بسیاری از کشورها در جهان صنعتی به این بلوغ رسیده‌اند که بی اعتنایی به مسائل اخلاقی و فرار از مسئولیت‌ها و تعهدات اجتماعی، به از بین رفتن بنگاه می انجامد. به همین دلیل، بسیاری از شرکت‌های موفق برای تدوین استراتژی اخلاقی احساس نیاز کرده، و به این باور رسیده‌اند که باید در سازمان یک فرهنگ مبتنی بر اخلاق رسوخ کند. از این‌رو، کوشیده‌اند به تحقیقات درباره اخلاق حرفه‌ای جایگاه ویژه‌ای بدهند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *