Warning: Trying to access array offset on value of type bool in /home/h235015/domains/wikibazaryabi.ir/public_html/wp-content/plugins/elementor-pro/modules/dynamic-tags/tags/post-featured-image.php on line 39

Warning: Trying to access array offset on value of type bool in /home/h235015/domains/wikibazaryabi.ir/public_html/wp-content/plugins/elementor-pro/modules/dynamic-tags/tags/post-featured-image.php on line 39

Warning: Trying to access array offset on value of type bool in /home/h235015/domains/wikibazaryabi.ir/public_html/wp-content/plugins/elementor-pro/modules/dynamic-tags/tags/post-featured-image.php on line 39

Warning: Trying to access array offset on value of type bool in /home/h235015/domains/wikibazaryabi.ir/public_html/wp-content/plugins/elementor-pro/modules/dynamic-tags/tags/post-featured-image.php on line 39
کارگاه آموزشی مصاحبه تخصصی و حرفه ای برای مدیران و کارشناسان هلدینگ مهد سرمایه گذاری خاورمیانه | ویکی بازاریابی

کارگاه آموزشی مصاحبه تخصصی و حرفه ای برای مدیران و کارشناسان هلدینگ مهد سرمایه گذاری خاورمیانه


Warning: Trying to access array offset on value of type bool in /home/h235015/domains/wikibazaryabi.ir/public_html/wp-content/plugins/elementor-pro/modules/dynamic-tags/tags/post-featured-image.php on line 39

کارگاه آموزشی مصاحبه تخصصی و حرفه ای

 

بعنوان یک مصاحبه کننده حرفه ای که با بیش از ۱۰۰ هزار نفر مصاحبه و بیمه شده مستقیم و غیر مستقیم در کانامه دارم مطلب خود را با این جمله مشهور   کارل سیگن

با یک نگاه به کتاب صدای شخص دیگری را می شنوید، شاید کسی که ۱۰۰۰ سال پیش مرده است. خواندن مانند سفر در زمان است.

“کارل سیگن”

 

بعنوان یک مصاحبه کننده حرفه ای که بیش از ۱۰۰ هزار نفر کارمند بیمه شده در کارنامه مستقیم و غیر مستقیم خود ثبت نموده ام و

بیش از ۱۰ هزار جلسه رسیدگی اداره کار و اموراجتماعی سابق و همچنین به عنوان نماینده انجمن های صنفی متعددی که افتخار

مشاوره و آموزش و همکاری را داشته ام متوجه شدم ۱۰۰ درصد مسائل ما مربوط به استخدام و حتی مراحل قبل از استخدام است.

متاسفانه باید بگویم متداول‌ترین وسیله بررسی تجربی در جامعه‌شناسی و بسیاری از رشته‌های مجاور دیگر و همچنین در بخش‌های

کاربردی، روش آزمون کتبی و مصاحبه است.هرچند با این وسیله، رفتار اجتماعی افراد فقط به طور مستقیم و غیر مستقیم، بر مبنای

عکس‌العمل آنها به سوالات سنجیده می‌شود و به نظر می رسد با تکنیک‌هایی چون مشاهده و یا آزمایش و حی آزمون و خطا ممکن

است بتوان رفتار اجتماعی افراد را در گروههای کوچک به طور مستقیم و واقعی‌تر بررسی کرد، اما در گروه‌های بزرگتر، هنگامی که

مقایسه نسبتاً دقیق رفتار گروه ها با یکدیگر مطرح می شود باید مقیاس‌های دقیق، قابل اطمینان و یک‌شکلی برای مقایسه و سنجش

افراد با یکدیگر یافت که در مجموع \”مصاحبه\” در بیشتر موارد به این هدف ایده‌آل نزدیک‌تر است.

 

مصاحبه

 

لغت‌نامه دهخدا

مصاحبه . [ م ُ ح َ /ح ِ ب َ / ب ِ ] (از ع ، مص ، اِمص ) مصاحبت . با کسی صحبت کردن . هم صحبت شدن با کسی . با کسی

صحبت داشتن . (یادداشت مؤلف ). || گفتگو با رجلی سیاسی یا مردی دانشمند و عالم در مسائل سیاسی یا علمی و ادبی .

– مصاحبه کردن ؛ به گفتگو پرداختن با کسی یا کسانی . به گفت و شنود با صاحب مقامی پرداختن . با صاحب مقامی یا کسانی که

اطلاعاتی در امری دارند و غیره به گفتگو پرداختن : امروز نخست وزیر با خبرنگاران مصاحبه کرد. امروز خبرنگاران با نخست وزیر

مصاحبه کردند. (یادداشت مؤلف ).

– مصاحبه ٔ مطبوعاتی ؛ گفتگوی مرد سیاسی یا اداری با نمایندگان مطبوعات . گفت و شنود اطلاعاتی صاحب منصبی با نمایندگان

جراید و خبرگزاران در موضوعی .

|| با کسی یاری کردن . || با کسی همراه شدن . (یادداشت مؤلف ). || هم صحبتی . همدمی .

 

مصاحبه گر کیست؟

 

مصاحبه گر فردی است باهوش زیرک و بسیار کارکشته و سریع الانتقال که در آن سوالات توسط مصاحبه‌کننده از مصاحبه‌شونده

پرسیده می‌شود. مصاحبه، اصل و قاعده روزنامه‌نگاری و رسانه می‌باشد اما در موقعیت‌های بسیاری کاربرد دارد.

مصاحبه چند نوع دارد:

  • م خبری
  • م کاری و استخدامی
  • م سایر موارد

ویژگیهای حرفه ای یک مصاحبه گر

در هر نشریه معمولاً یکی از اعضای پرتحرک تحریریه مصاحبه گر است. او باید بتواند در هر وضعیت دشوار و غیرعادی ارتباط خودرا با

مصاحبه شونده برقرار سازد. پیشینه و ملاحظات یک رویداد را بداند یا به دست آورد و حجم اطلاع و ارتباط مصاحبه شونده را ارزیابی

کند.کسی که برای مصاحبه گری انتخاب می شود باید دارای دو خصوصیت عمومی و اختصاصی باشد.:

ویژگی های عمومی مصاحبه کننده 

۱- حس کنجکاوی
۲- تخصص
۳- تماس با مردم
۴- ایجاد صمیمیت با منابع خبری
۵- نگهداری آدرس منابع خبری
۶- تسلط به قوانین سازمان مربوطه
۷- تکمیل معلومات عمومی
۸- رعایت اصول بی طرفی
۹- رفتاراجتماعی مناسب

ویژگی های اختصاصی مصاحبه کننده

علاوه بر داشتن ویژگیهای عمومی برای مصاحبه کننده، باید دارای شرایط اختصاصی به شرح ذیل نیز باشد:

۱- دانش ذوق و استعداد نویسندگی و درست انتخاب کردن کلمات و جملات
۲- تیزبین و نکته سنجی
۳- داشتن هوشی بیش از هوش متوسط
۴- دارا بودن صبر و حوصله زیاد
۵-دارا بودن عشق و علاقه به کار روزنامه نگاری
۶- رعایت کردن اصول اخلاقی روزنامه نگاری
۸- دارا بودن توانایی های ارتباطی
و در آخر خودبین مغرور، انزوا طلب، ساده لوح، فخرفروش و تندرو نباشد.

اما مصاحبه اساسا چیست؟

مصاحبه عبارتست از هنر پرسیدن پرسش‌های درست و به دقت گوش‌دادن به آنچه که مصاحبه‌شونده می‌گوید و هم‌چنین چیزهایی

که مصاحبه‌شونده نمی‌گوید.

مصاحبه ارتباطی طراحی شده، هدف‌دار، رودررو و نیازمند به تصمیم‌گیری است که دو طرف در آن حضور دارند و دست‌کم یکی از

طرفین با برنامه‌ریزی قبلی در آن شرکت می کند. به عبارتی محقق طی برنامه ای معین به وسیله سوالات مشخص در پی سنجش

هدف‌هایی مشخص است. با همین توضیح چنین بر می آید که:

۱. در آغاز باید هدف‌های کل (هدف تحقق و بررسی) و هدف‌های جزء (هدف از طرح هر سوال) مشخص شده باشند

۲. وسیله بررسی و سنجش در این روش، سوال و یا وسیله های شبیه آن (نظیر گویه) است.

۳. این وسایل نسبت به موضوع و افراد و شرایط مکانی و زمانی مورد مطالعه باید هر بار با برنامه‌ای دقیق و قابل کنترل، پیاده شوند تا

امکان مقایسه و نتیجه‌گیری قابل اطمینان وجود داشته باشد.

انواع مصاحبه

برای مصاحبه، انواع مختلفی قائل شده اند که در شکل گسترده و تفصیلی آن می توان از مصاحبه شفاهی، کتبی، گسترده (درسطح)،

عمقی، مصاحبه هدایت‌شده، مصاحبه آزاد، مصاحبه تفسیری، مصاحبه خبری، مصاحبه باز، مصاحبه بسته، مصاحبه مطبوعاتی، مصاحبه

رادیویی و تلویزیونی یاد کرد. این مجموعه از مصاحبه‌ها را می‌توان در سه طیف (مصاحبه خبری، مصاحبه فردی و مصاحبه گروهی)

جمع بندی کرد.

مصاحبه شفاهی همچنان که از نامش پیداست، مصاحبه ای است که توسط مصاحبه‌گر به صورت طرح سؤال مستقیم از مصاحبه

شونده و گرفتن پاسخ‌های مستقیم از او و به صورت شفاهی انجام می گیرد. مصاحبه شفاهی معمولاً زنده تر، داغ تر و به‌روزتر از

مصاحبه کتبی است و غالب مصاحبه‌های خبرساز به شکل مصاحبه زنده صورت می گیرد. در مصاحبه کتبی، مصاحبه شونده ناگزیر

است به پرسش‌نامه ای که به او داده می شود به صورت کتبی پاسخ دهد و یا این که ابتدا لیست سؤالات را به صورت کتبی از

مصاحبه گر می گیرد و پس از مدت زمانی (که غالباً کم و زیادش دست خود اوست) به سؤالات (آن هم سؤالاتی که خودش می

خواهد) پاسخ می دهد. در اکثر موارد این پاسخ ها ناقض و نارسا هستند. در مصاحبه‌های شفاهی، هم سؤالات جدید بر حسب مورد

قابل طرح است و هم پاسخ ها مستقیم‌تر اند و مصاحبه شونده نمی تواند از پاسخگویی شانه خالی کند، اما در مصاحبه‌های کتبی،

اختیار کار بیشتر در دست مصاحبه شونده است.

مصاحبه گسترده نیز (همچنان که از نامش پیداست) بیشتر \”به صورت سطحی\” به مسائل مختلف می پردازد و گرچه ممکن است

سؤالات متعددی نیز در آن مطرح شود اما هدف، ریشه‌یابی و بررسی علت و معلول موضوع مورد مصاحبه نیست. در مصاحبه عمقی با

وضعیتی برعکس روبرو هتسم. در این نوع از مصاحبه، ریشه یابی ها و کشف زوایای ناشناخته و پنهان یک موضوع، مدنظر است.

در مصاحبه هدایت شده معمولاً هم سؤال و هم جواب معطوف به زمینه و موضوع خاصی است و سؤالات در جهتی از پیش

تعیین‌شده پرسیده می‌شود و بالطبع پاسخ ها هم به همین ترتیب در این جهت پیش می رود. اما در مصاحبه آزاد، پرسشگر می تواند

درباره مسائل و موضوعات مختلف، سؤالات متعددی را مطرح کند و پاسخ های لازم را بگیرد. معمول است که در این نوع مصاحبه‌ها،

از قبل بین مصاحبه گر و مصاحبه شونده معین می شود که آیا باید فقط در زمینه مسئله خاصی سؤال شود یا می توان مجموعه‌ای از

سؤالات را از مسائل مختلفی (که مصاحبه شونده درباره آن اطلاعاتی دارد) مطرح کرد. این به خواست مصاحبه کننده، اجابت مصاحبه

شونده و اقتضای خود موضوع بر می گردد که چگونه مصاحبه انجام شود، اما غالب مصاحبه شونده ها، مصاحبه‌ هدایت شده را ترجیح

می دهند، زیرا می توانند از پیش خود را برای آن آماده کنند و حدود سؤالات را حدس بزنند. در مصاحبه آزاد چنین امکانی کمتر وجود

دارد. نوع دیگری از مصاحبه هم هست که مصاحبه بسته خوانده می شود. مصاحبه بسته، مصاحبه ای است که پاسخ سؤالاتش فقط

\”آری یا نه\” است و مصاحبه شونده حق و امکان توضیح بیشتر را ندارد و اصلاً چیزی بیشتر از این از او خواسته نمی شود. اما در

مصاحبه باز مصاحبه شونده مختار است که به سؤالات مطرح شده به هر شکل که می خواهد پاسخ دهد.

مصاحبه فردی

در مصاحبه فردی هدف، بیشتر کسب آگاهی و شناساندن افراد (خبرساز یا عادی و غیر معروف)، عقاید، افکار و نظرهای آنان در زمینه

های سیاسی، فرهنگی، مذهبی، اجتماعی، علمی و … است. تفاوت این نوع مصاحبه با نوشتن بیوگرافی در این است که بیوگرافی در

مورد شخص \”نوشته می شود\” در حالی که در مصاحبه فردی، شخص در مورد خودش \”سخن می گوید\”.

در تهیه مصاحبه فردی باید به این نکات توجه کرد:

۱. برخلاف مصاحبه خبری که توصیف محیط مصاحبه و حرکات مصاحبه شونده ضروری نیست، در تنظیم مصاحبه فردی چه با افراد

معروف و چه افراد عادی این کار ضروری است.

۲. ذکر تکیه کلام مصاحبه شونده یا عبارت هایی که او در مصاحبه زیاد تکرار می کند، در مصاحبه خبری ضروری نیست؛ در حالی که در

مصاحبه فردی در اکثر مواقع لازم است، زیرا این گونه مطالب ویژگی های فردی شخص را نمایان می کند؛ اما باید توجه داشت که بیان

این‌گونه مطالب نباید موضوع اصلی مصاحبه را تحت‌الشعاع قرار دهد.

۳. به طور کلی در مصاحبه، اشتباه های مصاحبه شونده از لحاظ دستور زبان باید تصحیح شود. فراموش نشود که در مصاحبه فردی،

هدف اصلی شناساندن طرز فکر، عقیده و نظر مصاحبه شونده است و در مصاحبه خبری ارائه اطلاعات جدید در مورد یک رویداد.

مصاحبه گروهی

در مصاحبه گروهی، آگاهی از عقاید، افکار و نظر تعداد زیادی از افراد جامعه مورد توجه و نظر است و خبرنگار اطلاعات خود را از

چندین نفر به دست می آورد. معمولاً موضوع مصاحبه گروهی مطالبی در رابطه با وقایع جاری است که مستقیماً به مردم مربوط می

شود. تفاوت مصاحبه گروهی با مصاحبه خبری در این است که مصاحبه شونده شخص مسئولی نیست، بلکه فردی است که صرفاً نظر

خود را بیان می کند.

در تهیه مصاحبه گروهی باید به نکات زیر توجه داشت:

۱. گرچه یافتن افراد برای مصاحبه گروهی کار مشکلی نیست، ولی باید توجه داشت که انتخاب افراد باید با موضوع مصاحبه منطبق

باشد، مثلاً اگر موضوع مصاحبه در زمینه مسایل کارگری است، مصاحبه شونده را باید از میان کارگران کارخانه ها انتخاب کرد و نه مردم

کوچه و بازار.

۲. تعداد مصاحبه شوندگان اندازه معینی ندارد، در اکثر موارد تعداد بین ۱۰ تا ۲۰ نفر کافی است ولی باید توجه داشت که این گونه

مصاحبه‌ها را هیچ گاه نمی توان به عنوان تحقیق علمی تلقی کرد مگر اینکه تعداد و روش انتخاب افراد با اصول آمار و روش های

سنجش افکار منطبق باشد. در مصاحبه گروهی نباید اطلاعات جمع آوری شده را به کل جامعه و حتی گروه خاص تعمیم داد.

۳. در این گونه مصاحبه‌ها برای اینکه پاسخ ها را بتوان با یکدیگر ترکیب کرد، برای همه مصاحبه شوندگان باید سوال یکسان باشد. اگر

در زمینه یک موضوع سوال ها به گونه های مختلف طرح شود، ترکیب یا تجزیه و تحلیل پاسخ ها امکان پذیر نخواهد بود.

۴. پرسش باید ساده و روشن طرح شود تا مصاحبه شونده بتواند مفهوم مطلب را به سرعت دریابد. بنابراین نباید پرسش های طولانی

و پیچیده را در مصاحبه گروهی مطرح کرد. همچنین پرسش ها نباید جهت دار باشند؛ زیرا در چنین مواردی پاسخ ها حاوی تاثیر

مصاحبه کننده بر روی مصاحبه شونده خواهد بود.

مصاحبه خبری

مصاحبه خبری گزارش و حاصلی است از فراگرد ارتباط میان دو سوی ارتباط، به منظور دستیابی به واقعیتی که دارای یک یا چند ارزش

خبری است. این گزارش ضمن آنکه تحت تاثیر ویژگی های دو سوی این فراگرد ارتباطی است، احتمالاً از عوامل درون سازمانی و برون

سازمانی نیز تاثیر می پذیرد.

بخش قابل توجهی از اخبار رسانه ها را مصاحبه خبری تشکیل می دهد و مطالب تازه دیدنی و شنیدنی در خلال آنها به مخاطبان ارائه

می شود. از این رو خبرنگاران همیشه به دنبال تهیه مصاحبه‌های جذاب و پرطرفدار و دارای بار و ارزش خبری هستند و از این رهگذر به

بخشی از نیازهای مخاطبان رسانه پاسخ می گویند.

اهمیت مصاحبه خبری

در این نوع مصاحبه:

* مطالب ناگفته که تا قبل از مصاحبه انتشار نیافته، به مخاطبان ارائه می شود.

* مخاطب مطالب را به طور مستقیم از منبع مسئول دریافت می کند.

* مخاطبان با منابع خبری آشنا و به توانایی های آنان آگاه می شوند.

* مخاطب با گرفتن اطلاعات مصاحبه شونده به ارزیابی روند امور می پردازد.

مصاحبه در صورتی موثر است که در آن از مجریان مجرب و مصاحبه‌شوندگان توانا استفاده شود و موضوع نیز بااهمیت و مهم باشد.

تعیین موضوع و هدف در مصاحبه خبری بسیار مهم است؛ تعیین اینکه در مصاحبه چه اهدافی پیگیری می شود؛ چنین شرایطی

مخاطب را در فهم مطالب بسیار یاری می‌دهد و جذابیت مصاحبه را افزایش می دهد.

طبقه‌بندی مصاحبه‌های رسانه‌ای:

مصاحبه با هدف گردآورنده اطلاعات: مقصود اصلی از این نوع مصاحبه به دست آوردن واقعیت‌ها یا روشنگری درباره موضوعی است و

می توان آن را به صورت مستقیم یا ضبط شده پخش کرد و شامل مصاحبه با متخصصان، سخنگویان رسمی یا شاهدان عینی است.

باید اطمینان حاصل کنید که با مطلع ترین فرد در دسترس گفتگو می کنید و باید وقت کافی صرف کنید برای اینکه به تمام سوالاتی که

احتمالاً قرار است بپرسید، برسید تا مطمئن شوید که تمام مبحث را به روالی روشن و منطقی پوشش داده اید.

مصاحبه های بیانگر عقیده یا تشریح کننده: همین که مطالب در دسترس قرار گیرد به فردی نیاز دارید که آنها را برای شما و  مخاطبان

تعبیر و تفسیر کند. بنابراین مجدداً با متخصص آشنایتان درباره این موضوع، یا سخنگوی رسمی از سازمانی برای واکنش به آنها تماس

می گیرید. ممکن است تصویری فوری از عقیده عموم نیز بخواهید؛ این قسمت از مصاحبه معمولاً در قالب صدای توده یا تلفنی است.

مصاحبه های پاسخگومحور: هدف از این نوع مصاحبه آن است که از فردی که در قبال اتخاذ تصمیم و ارائه طرحی مسئول بوده

بخواهد که دلایل خود را برای مبادرت ورزیدن به رشته ای از اقدامات اظهار و توجیه کند. ممکن است شما در مقام مصاحبه‌گر درباره

این اقدامات به جدل بپردازید، یا نظر مصاحبه شونده دیگری را بخواهید که با این اقدامات مخالفت می کند یا دست کم موافق

نیست.

 

مصاحبه‌های عاطفی یا احساسی: این نوع مصاحبه برای بسیاری از خبرنگارها مشکل ترین نوع است. سوال رایج که معمولاً می پرسند

این است: \”درباره … چه احساسی دارید؟\” این قالب قابل درک است چون خبرنگاران می کوشند وضع درونی مصاحبه شونده را کشف

کنند. موضوع هر چه باشد، مصاحبه‌هایی که پاسخ هیجانی تولید کنند به پرسش هایی با احساس و غیرمداخله‌جویانه نیاز دارند. در

مقدمه چینی برای ورود به چنین مصاحبه‌هایی باید دقت مضاعف داشت. توصیه می شود:

الف) تا از مصاحبه شونده مدنظر اجازه دریافت نکرده اید،

ب) و در وضعی که به نظر می رسد فرد در حالت ضربه روحی است،

مصاحبه را اجرا نکنید. این مصاحبه باید آنچه را که روی داده توصیف کند یا توضیح دهد، یا حاوی اطلاعاتی باشد که دیگران را از

حوادث مشابه در آینده بر حذر دارد.

عواملی وجود دارند که یک مصاحبه معمولی را به مصاحبه به یاد ماندنی تبدیل می کنند این عوامل عبارتند از:

ارتباط زنده میان مصاحبه گر و مصاحبه شونده

افشای غیرمنتظره قضیه ای از سوی مصاحبه شونده

نگاه افشاگرانه به یک موقعیت یا شخصیت

عرضه اطلاعات تازه.

اصول مصاحبه:

اولین مرحله در فرایند مصاحبه ایجاد انگیزه در پاسخگو برای مصاحبه و ارائه اطلاعات است. در بر انگیختن پاسخ دهنده به همکاری

سه عامل زیر کمک می کند:

– پاسخگویان باید احساس کنند که گفتگو با مصاحبه گر موفقیت آمیز و رضایت بخش خواهد بود. مصاحبه گران باید خود را همدل و

هم‌صحبت نشان دهند.

– مصاحبه شونده باید احساس کند که مصاحبه ارزشمند است. نه تنها باید احساس کند که این مصاحبه برای او مفید است، بلکه باید

بداند که با موضوع مهمی سروکار دارد و مشارکت وی بسیار حائز اهمیت است. مصاحبه کننده باید با ذکر اهمیت مطالعه، پاسخگویان

را به مشارکت در این امر علاقه‌مند کند.

– باید بر موانع ذهنی پاسخ گویان فائق آمد. مصاحبه کنندگان باید سوءبرداشتها را اصلاح کنند. بعضی از پاسخ گویان ممکن است با

تردید به مصاحبه‌گران بنگرند و آنان را فروشندگان یا نمایندگان دولت بدانند. مصاحبه گران باید اهمیت مطالعه، شیوه انتخاب

پاسخگویان و ماهیت محرمانه بودن مصاحبه را دوستانه توضیح دهند.

موسسه پژوهش های اجتماعی دانشگاه میشیگان در مورد اینکه چگونه مصاحبه کننده باید خود را به پاسخگو معرفی کند، نکات زیر را

عنوان کرده است:

خود را به پاسخگو معرفی کنید و بگویید از طرف چه کسی آمده اید.

به پاسخگو به شیوه ای که برای او ایجاد انگیزه کند بگویید چه کاری انجام می دهید.

به پاسخگو شیوه انتخاب او را بگویید.

راهکار خود را با موقعیت تطبیق دهید.

سعی کنید رابطه ای اطمینان بخش و حاکی از تفاهم بین خود و پاسخگو به وجود آورید.

پس از این مقدمات مصاحبه کننده برای شروع مصاحبه آماده است. فنون ویژه ای که مصاحبه گر می تواند در این فرایند استفاده کند،

عبارتند از:

پرسشها باید مطابق با پرسشنامه پرسیده شود، اما می توان به صورت غیر رسمی سوال کرد.

مصاحبه باید در فضایی غیررسمی و آرام انجام شود و مصاحبه کننده باید از ایجاد این ذهنیت که آنچه انجام می شود یک امتحان

است، خودداری کند.

هر سوال را به آرامی و با تامل بخوانید. مطالعات نشان داده اند که سرعت روخوانی ایده آل باید دو کلمه در ثانیه باشد. سرعت کند و

آرام به مصاحبه کنندگان این امکان را می دهد که منظورشان را واضح تر کنند و به پاسخ دهندگان نیز این فرصت را می دهد که سوال

را درک کنند و جواب خود را آماده کنند.

پرسشها باید به همان ترتیب پرسشنامه پرسیده شود. پژوهشگر ترتیب پرسش‌ها را به نحوی پیوسته طراحی کرده که این اطمینان را

به وجود آورد پاسخهای پاسخگویان تحت تاثیر پاسخشان به سوالهای دیگر قرار نگیرد. علاوه بر آن برای استاندارد کردن مصاحبه، هر

مصاحبه‌گر باید از همان ترتیبی تبعیت کند که پژوهشگر معین کرده است.

هر سوال را که در پرسشنامه آورده شده است مطرح کنید. بعضی اوقات پاسخ دهندگان پیش از آنکه از آنان سوال شود جواب‌ها را می

دهند. هنگامی که چنین امری رخ می دهد، مصاحبه‌کننده باید کماکان به موقع سوال مزبور را مطرح کند اما پاسخ قبلی پاسخ دهنده را

نیز تایید کند، به عنوان مثال بگوید: می دانم که قبلاً به این سوال پاسخ داده اید اما …

پرسش‌هایی را که به اشتباه تفسیر یا درک می شوند باید تکرار و روشن کرد. در بیشتر مواقع پاسخگویان هیچ مشکلی در تفسیر یا

درک ندارند. حداکثر، بعضی از افراد پیش از پاسخ به یک پرسش به خصوص به زمان بیشتری نیاز دارند. کاهش اوقات پاسخگویانی که

مشکل شنوایی یا گویایی دارند، در درک پرسش مشکل ایجاد می کند؛ بنابراین مصاحبه گر باید آن پرسش را تکرار کند. به ندرت پیش

می آید که مصاحبه گر پرسش را با عبارت دیگری بیان کند و تنها زمانی که متقاعد شد پاسخگو پرسش را اشتباه تفسیر کرده، باید به

این کار مبادرت ورزد.

اهداف مصاحبه ‎ها

مصاحبه ‎ها اهداف گوناگونی دارند. ممکن است انجام مصاحبه به ‎منظور جمع‎آوری اطلاعات، ارزیابی طرف مقابل، اقناع و تغییر عقیده

شخص، راهنمایی و توضیح برخی مسائل و یا جهت استخدام باشد.  بدین ترتیب برای دستیابی به هر یک از اهداف ذکر شده،

برنامه‎ریزی متفاوتی جهت انجام مصاحبه مورد نیاز خواهد بود.

الف- مصاحبه برای جمع‎آوری اطلاعات

هدف از چنین مصاحبه‎ای، جمع‎آوری اطلاعات، اخبار یا عقاید در مورد یک موضوع یا شخص است. تنظیم سؤالات در این نوع مصاحبه

باید به نحوی باشد که اهداف مصاحبه‎گر را تأمین کند و به اطلاعات او در مورد موضوع بیفزاید. سؤالات باید به نحوی طراحی و مطرح

شوند که نظرات، ادراکات، موضع و برداشت‎های مصاحبه‌شونده در مورد موضوع خاص دریافت شود. در این نوع مصاحبه‎ها معمولاً از

اشخاصی سؤال می‎شود که دارای تخصص، صلاحیت و موقعیت شغلی متناسب با موضوع مصاحبه باشند.

ب- مصاحبه جهت ارزشیابی

در این‎گونه مصاحبه، معمولاً شخصی که دارای موقعیت شغلی بالاتری است برای مقام پایین‎تر از خود سؤالاتی را مطرح می‎کند تا از

پاسخ‎های دریافت‌شده به موارد مرتبط بکار پی‎ببرد. اطلاعاتی نظیر، چگونگی انجام کار، کیفیت و شرایط فعلی، امکان انجام بهتر کار و

اینکه شخص مصاحبه شونده چه کاری را بهتر می‎تواند انجام دهد. در طی چنین مصاحبه‎هایی، روحیات و انتظارات شخص بهتر ارزیابی

می ‎شود و مصاحبه‎گر از نقطه‎نظرات دیگران نسبت به کارشان و نسبت به خودشان آگاهی می‎یابد.

ج- مصاحبه اقناعی

در این نوع مصاحبه، مصاحبه‎گر قصد دارد، نظر، عقیده، رفتار و یا برخورد مصاحبه‎شونده را نسبت به موضوعی تغییر دهد. همراه

پیشر‎فت مراحل مصاحبه این انتظار وجود دارد که مصاحبه‎شونده به هدف یا اهداف مصاحبه‎گر نزدیک‎تر شود و عکس‎العمل متناسب

نشان دهد. این‎گونه مصاحبه‎ها معمولاً در موارد بازرگانی و فروش محصولات میان خریدار و فروشنده انجام می‎شود.

د- مصاحبه جهت راهنمایی و مشاوره

در چنین مصاحبه‎هایی، معمولاً مصاحبه‎گر از نظر روان‎شناختی، شخص آگاهی است و قصد دارد با ارائه سؤالات و دریافت واکنش‎ها،

شخص مصاحبه‌شونده را راهنمایی کند و به هدف خاصی برساند. در این‎گونه مصاحبه‎ها، مصاحبه‎شونده برای حل مشکلات و مقابله با

مسائل، کار مثمرثمر، برخورد مناسب با دیگران، کسب توانایی در ایجاد ارتباط با سایرین و در کل برای برقراری ارتباط صحیح و

موفقیت‎آمیز در زندگی روزمره راهنمایی می‎شود.

ه- مصاحبه تودیعی

این مصاحبه معمولاً زمانی انجام می‎شود که کارمندی قصد خروج از سازمانی را دارد. در این مصاحبه سعی می‎شود علت‎های مختلف عدم

مطابقت و علل اختلاف میان کارمند و کارفرما که موجب خروج کارمند شده است، کشف شود. اطلاعاتی که از این نوع مصاحبه

به‎دست می‎آید در مورد اشخاص دیگر و کسانی که قصد استخدام دارند به کار گرفته می‎شود. بدین‎وسیله موارد اختلاف کمتری در روابط

شغلی ایجاد می‎شود. در نتیجه، انجام کارها با رضایت بیشتر طرفین و برخورد کمتر صورت می‎گیرد.

ر- مصاحبه استخدامی

مصاحبه جهت استخدام یا پذیرش، کاربردترین و معمول‎ترین نوع مصاحبه است که هر شخصی به احتمال زیاد در طول زندگی در آن

شرکت می ‎کند. نتیج? چنین مصاحبه‎ای این است که شخص برای انجام کاری یا پذیرش مسئولیتی مناسب یا غیرقابل قبول معرفی

می ‎شود. در چنین مصاحبه‎ای باید ارتباطی مفهوم‎دار میان مصاحبه‎گر و مصاحبه‎شونده ایجاد شود. ماحصل کار تعیین می‎کند که آیا

امکان به‎وجود آمدن همکاری متقابل و سازنده وجود خواهد داشت یا خیر. در مصاحب? استخدامی، مصاحبه‎گر این امکان را به‎وجود می ‎آورد تا مصاحبه‎شونده نیز سؤالاتی را در مورد شغل آینده مطرح و پاسخ‎هایی دریافت کند. بنابراین در این مصاحبه پرسش و پاسخ،

دوطرفه خواهد بود.

کارگاه آموزشی مصاحبه تخصصی و حرفه ای

فرایند مصاحبه:

مصاحبه تنها یکی از مراحل تحقیق است و خود یک فرایند کامل نیست. اکثر مصاحبه‎های موفق از نظم خاصی پیروی می‎کنند. به‎طور

خلاصه هر مصاحبه‎ای دارای یک مقدمه، یک بخش اصلی و یک انتهاست.

الف) مقدمه یا گشایش مصاحبه در حقیقت راهگشای ورود به مرحل? اصلی است.

ب) بخش اصلی مصاحبه در برگیرند? بیشترین بحث انجام شده و شامل گفت‎وگوهای دو جانب? طرفین است.

ج) در انتها نیز ضمن یک نتیجه‎گیری کلی از خلاص? گفت‎وگو، مصاحبه به پایان می‎رسد.

در شروع مصاحبه، یک معارف?

صمیمانه می‎تواند احساس اعتماد و دوستی را بین طرفین حاکم سازد و شرایطی را ایجاد کند که هر دو

طرف قادر به برقراری ارتباط صحیح با یکدیگر باشند. در این مرحله احساس ترس از طرف مقابل از بین می‎رود و به جای آن احساس

اطمینان و حس همکاری جایگزین می‎شود. برقراری چنین حالتی به منزل? کلیدی برای ورود به بحث اصلی مصاحبه است. معمولاً

گفت ‎و گو از آب و هوا، وضعیت خیابان‎ها، اخبار روز و مسائلی از این دست باعث می‎شود که مصاحبه‎شونده، ترس از مصاحبه‎گر را از

خود دور می ‎سازد و آرامش بیشتری بیابد.

کانل و کان (Cannell & Kahn)، کل فرایند مصاحبه را به مراحل چند گانه زیر تقسیم کرده اند:

– تنظیم یا انتخاب برنامه مصاحبه (مجموع پرسش ها، اظهارات، تصاویر، یا دیگر محرک‌هایی که موجب بیان پاسخ می شوند) و یک

مجموعه قواعد یا رویدادهای خاص برای استفاده از برنامه.

– اجرای مصاحبه (سعی در دریافت پاسخ ها یا بروز وقایعی که می بایست طبقه بندی شوند)

– ثبت پاسخ ها (توسط یادداشت برداری، تجهیزات الکترونیکی یا وسایل دیگر)

– تهیه رمزهای عددی (مقیاس یا دیگر نظام های عددی که پاسخ های ثبت شده به آنها تبدیل شوند و نیز مجموعه قواعد تبدیل آنها)

– رمزگردانی پاسخ های مصاحبه.

انواع سوالات مصاحبه:

سوالات به دو دسته کلی و جزئی تقسیم بندی می شوند:

– سوالات کلی: که پاسخهای کلی را به دنبال دارند؛ پاسخ کلی موجب طولانی شدن مدت مصاحبه می شود و باعث می شود که کنترل

مصاحبه در دست مصاحبه شونده باشد و طرح سوالات کلی محیط مصاحبه را گرم و صمیمی می کند.

– سوالات جزئی: در آن مصاحبه شونده مجبور می شود که با سوال به صورت مستقیم مواجه شود؛ مدت مصاحبه کوتاه می شود و

کنترل مصاحبه در دست مصاحبه کننده خواهد بود.

مسایل زبانی:

اولین نکته ای را که در هنگام طرح سوال باید بدان توجه داشت، مسایل زبانی است. بدین معنی که هسته اساسی روش مصاحبه را

\”زبان\” تشکیل می دهد و از آنجا که واژه ها و قواعد زبانها نسبت به فرهنگ‌ها و ارزش های حاکم بر آنها با یکدیگر متفاوتند، نمی توان

سوالی را که در جامعه مطرح می شود، همیشه به همان صورت در جوامع دیگر نیز به کار برد. این تفاوتها فقط در بین دو جامعه وجود

ندارد، بلکه در داخل یک جامعه نیز هر یک از گروه های اجتماعی دارای هنجارها، ارزش ها و معیارهای گوناگونی هستند که در زبان

خاص آن گروه متجلی می شود.

مسایل روانی:

با مطرح ساختن اصل تفهیم صحیح و سریع و امکان تغییر قواعد دستوری یک سوال در واقع ما از مسایل زبانی فراتر رفته و مسایل

روانی را نیز پیش کشیده ایم. عوامل روانی بر روی آمادگی و تمایل پاسخگو به واقعیت گوئی عموماً به دو گونه تاثیر می گذارند:

هنگامی که پاسخگو هیچ‌گونه جبهه گیری خاصی در مقابل سوالات و مطالب ندارد، اما محقق و پرسشگر، آگاهانه (مثلاً مغرضانه) و یا

ناآگاهانه (در اثر اشتباه) موانعی در راه ارائه پاسخ‌ها ایجاد کرده، به افکار پاسخگو جهت داده و موجب جبهه گیری او می شوند.

وقتی که پاسخگو تمایلی به پاسخ دادن و گفتن مطالب و واقعیت ها ندارد و در ذهن او موانعی برای گفتن واقعیت ها وجود دارد.

در هنگام طرح سوال باید کوشش شود که این عوامل را خنثی کرد.

مسائل موجود در طرح یک مطالعه مبتنی بر مصاحبه

ویچ و بنزمن (Vich and Benzman)، انواع خطاهای با اهمیت و منابع اطلاعات گمراه کننده در یک مصاحبه را مشخص کردند.

فهرست آنها شامل موارد زیر بود:

– خطاهایی که ناشی از قصد عمدی پاسخ گو در فریب دادن یا گمراه کردن هستند

– مشکلاتی که به طور موقتی با پاسخ‌گو پیوند دارند

– خطاهایی که به موقعیت روانی پاسخ گو مربوط هستند

– خطاهای غیرعمدی پیرامون موارد بالا.

این دو محقق در مقاله خود بیان کرده‌اند که هر یک از عوامل زیر می تواند موجب کسب اطلاعات نادرست گردد:

– اطلاعات سودار یا تحریف شده که در نتیجه قصد پاسخ گو برای اثر گذاشتن بر نتیجه تحقیق ارائه می گردد. این سوداری ها را می

توان از کارگزاران جامعه که مایلند تصویر خوبی را از شهرشان ارائه دهند، انتظار داشت.

– اطلاعات نمایشی که به منظور افزایش لطف و جاذبه اطلاع دهنده و اجتماع، طرح ریزی شده است.

– اطلاعات اغراق آمیز که توسط اصلاح طلبان و به قصد استفاده از تحقیق برای نمایش و اصلاح اجتماع ارائه می شود

– جلوگیری از کوشش‌هایی که به منظور کسب اطلاعات در مورد مسائل خاصی مانند پدیده جنسی، قدرت و طبقه اجتماعی به عمل می

آید

– دلیل تراشی برای رفتارهایی که مورد پذیرش جامعه نیستند

– اطلاعاتی که به دلیل جاه طلبی های شخصی، خود بزرگ‌نمایی، حمایت از خود یا حل و فصل عداوت های شخصی تحریف می‌شوند

– از پیش آماده کردن پاسخ ها بر اساس شایعات و دیگر انواع ارتباط در مورد تحقیق که منجر به ارائه پاسخ هایی با سبک یکسان و

کلیشه ای می‌شوند.

عوامل تعیین کننده کنش متقابل بین پرسشگر و پاسخگو

مصاحبه در واقع یک نوع کنش متقابل بین پرسشگر و پاسخگو است؛ اگرچه چارچوب آن – تا حد زیادی- به وسیله پرسشنامه تعیین

می شود. اما عموماً پاسخگویان -حداقل در آغاز- به پرسشگر بیشتر از وسیله او (پرسشنامه) توجه دارند. از این رو موافقت یا مخالفت

آنها با مصاحبه، در آغاز بیشتر تابع این مساله است که پرسشگر تا چه حد بتواند نظر آنها را جلب کند. به عبارت دیگر پرسشگر تا چه

حد با ارزش‌های آنها مطابقت دارد. بنابراین در جریان یک مصاحبه عوامل تعیین کننده کنش متقابل بین پرسشگر و پاسخگو عموماً

بدین ترتیب است:

– اولین قضاوت درباره پرسشگر با قیافه ظاهری او شروع می شود که نمی باید با انتظارات و ارزش های پاسخگو مغایرت داشته باشد.

لذا ایجاب می کند که پرسشگران وضع ظاهری و لباس خود را با شرایط خاص جامعه مورد مطالعه وفق دهند. وضع ظاهری گاه معرف

بعضی از عوامل و ارزش های دیگر – مانند ملیت و ارزش های وابسته آن- نیز می تواند باشد.

– عامل جنس نیز می تواند تعیین کننده باشد. در بیشتر موارد اگر پرسشگر  و پاسخگو هم‌جنس باشند، مصاحبه راحت تر انجام

می‌شود (خصوصاً وقتی سوالات مربوط به مسایل شخصی و خصوصی باشد).

– پس از قیافه ظاهری عامل تعیین کننده دیگر، زبان یا نحوه سخن گفتن پرسشگر است که باید با ارزش‌ها و انتظارات پاسخگو منطبق

باشد. مثلاً پرسشگری که بخواهد درباره قشر بالای جامعه تحقیق کند اما الفاظ و لهجه ای دور از انتظارات پاسخگویان داشته باشد،

ممکن است با مشکل برخورد کند.

زمان و مکان مصاحبه

مصاحبه باید در وقتی انجام شود که پاسخگو با طیب خاطر بتواند در مصاحبه شرکت کند. مثلاً تحقیقات در روستاها زمانی مناسب

است که فعالیت‌های زراعی پایان یافته اند و یا در اوج خود نیستند.

محلی که برای مصاحبه در نظر گرفته می شود باید حتی الامکان طوری باشد که:

– پاسخگو بتواند خود را بر روی سوالات متمرکز کند و حواسش در پی کارهای ضروری دیگر نباشد.

– پرسشگر بتواند با پاسخگو تنها باشد تا شخص دیگری به طور مستقیم یا غیرمستقیم در مصاحبه شرکت نکند. زیرا برای پرسشگر یا

محقق فقط نظر این پاسخگو را (که در نمونه آماری او انتخاب شده است) حائز اهمیت است (هر چند که اطلاعات او نسبت به دیگران

کمتر و یا ناقص باشد).

مدت مصاحبه

در بسیاری از مواقع طولانی شدن زمان مصاحبه نه فقط موجب خستگی و بی حوصلگی پرسشگران و اشتباهات ناشی از آن می شود،

بلکه علاوه بر آن تاثیر مشابهی بر روی پاسخگو خواهد داشت. لذا تا آنجا که به پرسشگران مربوط می شود، خصوصاً در تحقیقات

طولانی و چندین روزه بهتر است که پرسشگران روزانه بیش از چهار ساعت (وقت خالص) مصاحبه نکنند و بین مصاحبه‌ها آنقدر فاصله

بگذارند تا بتوانند مصاحبه‌های بعدی را با آمادگی، تمرکز و اشتیاق بیشتری انجام دهند و بقیه اوقات را به مسایل دیگر تحقیقی مانند

اصلاح و تصحیح یادداشت های خود در پرسشنامه های پر شده، مشاهده محیط تحقیق و توصیف مسایل و عوامل جانبی و غیره

بپردازند. در گذشته تصور بر این بود که مدت هر مصاحبه نباید از حدود ۳۰ تا ۳۵ دقیقه تجاوز کند اما تجربیاتی که در این مورد به

وسیله پرسشگران مختلف کسب شده است، نشان می دهد که پاسخگویان می توانند حتی حدود یک ساعت تا یک ساعت و نیم نیز

به طور فعال و مشتاقانه در مصاحبه شرکت کنند، مشروط بر اینکه موضوع مورد مطالعه و یا سوالات و محتوای پرسشنامه جالب و

جاذب بوده و شرایط مصاحبه (زمان و مکان و عوامل دیگر) بر روی پاسخگو تاثیر منفی نداشته باشد.

انتقادهای وارد به مصاحبه

گرچه مصاحبه یکی از متداول‌ترین و قابل اعتمادترین تکنیک های تحقیق در علوم اجتماعی است اما این بدان معنی نیست که بتوان

با آن به کلیه خصوصیات پاسخگویان پی برد و افکار و اندیشه ها، گرایش ها و انگیزه های آنها را در همه زمینه ها با دقت و اطمینان

زیاد سنجید؛ بدین منظور به تکنیک های دیگری نیز نیاز است. از سوی دیگر کارایی، دقت و اطمینان این روش برای بررسی مفاهیم و

مسایل ساده تری که در شعاع سنجش آن قرار می گیرد از طرف بسیاری از منتقدین مورد تردید است. این شک و تردید به دو گونه زیر

عنوان می شود:

مصاحبه، خصوصاً به طور استانداردیزه، پرسشگر و پاسخگو را در شرایطی بسیار غیر طبیعی قرار می دهد. به طوری‌که طرح مسایل از

سوی پاسخگو در چارچوبی که از سوی محقق تعیین شده است محدود می شود و لذا از تمایل او به صحبت کردن و شکافتن مطالب و

بدین ترتیب از عمق مسایل مورد بررسی می کاهد. به همین دلیل نیز اولین دانشمندانی که روش پرس و جو را در مکتب نورنبرگ در

آلمان به کار بردند، معتقد بودند که مصاحبه می بایست حتی الامکان همانند صحبت روزمره با حالتی کاملاً طبیعی انجام گیرد و

سوالات در طول یک صحبت مطرح شوند. پرسشگر می باید نه سوالات را از روی پرسشنامه بخواند و نه جوابها را در مقابل پاسخگو

یادداشت کند. به طور خلاصه ایده آل آن است که پاسخگو اصلاً متوجه نشود که سوالاتی از او به عمل آمده است.

انتقاد دیگر، در زمینه صحت گفته های پاسخگویان ابراز می شود. بدین معنی که از یک سو پاسخگویان درباره برخی از مسایل، آگاهانه

اطلاعات صحیح و واقعی در اختیار پرسشگر نمی گذارند و از سوی دیگر وقتی عکس العملهای پاسخگویان را درباره مسایلی که در آینده

پیش می آیند و هنوز برای او اتفاق نیفتاده است، جویا می شویم – هر چند که او مایل باشد تا حقیقت و واقعیت را بگوید- اما چون

هنوز در آن وضعیت خاص، با تمام عواملی که بر روی او تاثیر خواهند گذاشت، قرار نگرفته است، نمی توان به گفته او در مورد عکس

العمل آینده اش اطمینان کرد. مثلاً اگر او بگوید در آینده فلان اتومبیل را خواهد خرید یا به فلان حزب رای خواهد داد… نمی توان

اطمینان داشت که او واقعاً این کار را انجام خواهد داد. لذا نمی توان به تکنیک ها و شیوه های سنجش گرایش ها و یا آنگونه

تحقیقاتی که پیش گویی هایی درباره آینده می کنند اعتماد کرد و بر اساس آنها تصمیماتی گرفت.

تنظیم مصاحبه ها:

در مصاحبه های خبری بهترین روش برای تنظیم مصاحبه سبک هرم وارونه است.

در تنظیم مصاحبه های فردی-گروهی،تفسیری و عمقی بهترین سبک تنظیم سبک تاریخی همراه با لید است.

موضوع مطلب : اصول و فنون مصاحبه

انتشار کتاب \”اصول و مهارت‌های مصاحبه‌ خبری\”

کتاب اصول و مهارت‌های مصاحبه خبری نوشته‌ی صدیقه ببران و سیدمهدی شریفی منتشر شد.

به گزارش ایسنا، در معرفی این کتاب عنوان شده است: اصول و مهارت‌های مصاحبه خبری کوششی است تا اصول و مهارت‌های

مصاحبه خبری را به علاقه‌مندان انتقال داده و آن‌ها را با فنون کارساز ارتباطات میان فردی از طریق مصاحبه آشنا سازد.

ضرورت پدید ‌آمدن کتاب‌های مستقل در ابعاد مختلف در زمینه‌های تخصصی و عمیق علم ارتباطات از سال‌ها پیش احساس می‌شد و

کوشیده‌ایم به بخشی از این اشتیاق وافر پاسخ دهیم و این امید می‌رود که این حرکت تدریجا غنای بیش‌تری به ادبیات علوم ارتباطات

اجتماعی و روزنامه‌نگاری بدهد.

از ویژگی‌های مشهود این اثر آن است که ضمن طرح اصول کلی مصاحبه خبری، به مهارت‌های کلامی و غیرکلامی در این مصاحبه‌ها

پرداخته می‌شود و دانشجویان را با رمز و رازهای نهفته در این ابزارهای ارتباطی آشنا می‌سازد. ارائه دستورالعمل‌های اجرایی در

بخش‌های مختلف اثر به آن خصلت راه‌گشایانه‌ای را می‌دهد که آموزندگان و خبرنگاران جوان را قادر می‌سازد تا با به‌کارگیری آن‌ها،

مصاحبه مطلوبی را طراحی و اجرا کنند.

اگرچه کتاب‌های متعددی در زمینه مصاحبه خبری به رشته تحریر درآمده که اغلب نیز ترجمه کتاب‌های مرجع است؛ ولی آن‌چه که این

کتاب را از این مجموعه کتاب‌ها متمایز می‌کند، بهره‌مندی این کتاب از نکات ارزنده کتاب‌های موجود و استفاده از ویژگی چند‌رسانه‌یی

(سی‌دی همراه کتاب که مباحث تئوریک را با ذکر نمونه‌های مستند به تصویر می‌کشد) است که علاوه بر نمونه‌های مکتوب، مثال‌های

متعدد کاربردی این مجموعه را در قالب لوح فشرده به تصویر کشیده است؛ بنابراین این کتاب با ویژگی‌های فوق می‌تواند به‌عنوان

راهنمایی عملی و یک خود‌آموز در اختیار روزنامه‌نگاران، خبرنگاران و علاقه‌مندان قرار گیرد.

تشریح مبانی نظری و مفهومی مصاحبه خبری در این کتاب، به‌منظور تبیین این مفاهیم و بر اساس تجربیات عملی نویسندگان و

خبرنگاران طی فعالیت‌های روزنامه‌نگاری صورت گرفته است. همچنین در این مجموعه تجارب برخی خبرنگاران برجسته جهان در حوزه

مصاحبه به منظور روشن شدن هرچه بیش‌تر ابعاد این حرفه، ارائه شده است.

شناخت تکنیک‌های نوین مصاحبه، برنامه‌ریزی و تحقیق قبل از انجام مصاحبه، مهارت مدیریت مصاحبه، آموزش فنون مختلف،

شناخت انواع مصاحبه‌شوندگان و قوانین و اخلاق حرفه‌یی روزنامه‌نگاری در جهان و ایران، مهم ترین مباحث مورد تأکید ماست که

مخاطب را در مراحل تحقیق، برنامه‌ریزی و انجام مصاحبه با ضروریات امر آشنا می‌کند.

در عین حال به نظر می‌رسد در این حوزه، یادگیری سازمانی سازمان‌های رسانه‌یی و آموزش فنون مصاحبه در جهت پیش‌برد اهداف

رسانه‌ها، گامی مهم تلقی شود.»

اصول و مهارت‌های مصاحبه خبری از سوی انتشارات تاویل منتشر شده است.

مصاحبه یک هنر است

یک تعریف کوتاه درباره مصاحبه مطبوعاتی می گوید: مصاحبه پرسش وپاسخ میان دو یا چند نفر بمنظورانتقال یک پیام ارتباطی است

. این پیام می تواندخبریاغیرخبرباشد به همین دلیل است که مصاحبه ها رادریک تقسیم بندی کلی به دو گروه  مصاحبه های خبری  و 

مصاحبه های شخصی(غیرخبری) تقسیم می کنند وجه مشخصه مهم مصاحبه های خبری، خبری بودن آنهاست وهمانطورکه از

اسمشان پیداست مصاحبه هایی هستندکه در آن تازگی اطلاعات نقش اساسی را ایفا می کندوپیرامون اخبارورویدادهایی که همزمان

واقع شده یا درحال وقوع هستندمی باشد. خبرنگار در این مصاحبه ها به دنبال یافتن پاسخ سوالهایی است که از شش عنصرخبری چه

– چرا – چگونه – چه کسی – کی وکجا ناشی می شود. مصاحبه های خبری از جمله متداولترین شیوه های کسب خبر محسوب می

شوند حال آنکه مصاحبه های شخصی مصاحبه هایی هستند که برمحورشخص متمرکزمیباشد. گفتگو با شخصیتهای معروف سیاسی ،

اجتماعی ، فرهنگی ، ورزشی ویا تیپ هایی از این قبیل از جمله مصاحبه های شخصی هستند.

 

استخراج تعریف مصاحبه از تعریف خبر

 

خبر چیست ؟

گزارشی عینی از واقعیت هاست که دارای یک یا چند ارزش خبری بوده واحتمالاً تحت تاثیرعوامل درون سازمانی وبرون سازمانی شکل

گرفته است .

واقعیت همان جهان هستی است . حقیقت تطابق شناخت ما از واقعیت  است .

ارزشهای خبری چیست ؟

ارزشهای خبری معیارهایی برای ارزیابی وقایع هستند. هم خبرنگاررا درشناخت وفهم خبریا همان سوژه یابی کمک می کنند هم در تهیه

و تنظیم خبراورایاری می دهندوهم می توانند بعنوان معیاری برای ارزیابی رویدادهای روزازنظر اختصاص جا ومکان درصفحات روزنامه

، اندازه تیترویا اختصاص زمان درخبرهای رادیویی وتلویزیونی مورد استفاده قرارگیرند.

۱-  تازگی

۲-  خبرباید دارای ارزش دربرگیری باشد.

۳-  شهرت

۴-  ارزش بزرگی وفراوانی مقداروتعداد

۵-  استثناها وشگفتی ها

۶-  برخوردها ، حوادث وکشمکشها

۷-  مجاورت جغرافیایی ومعنوی

پس تنها مطلبی خبراست که حداقل یکی ازارزشهای خبری گفته شده را دارا باشد . در ادامه باید گفت دررتبه بندی ارزشهای هفت گانه

خبر همیشه نحوه عمل مردم با نحوه عمل روزنامه نگاران الزاماً یکی نیست ، رتبه بندی مردم تابع شرایط اجتماعی وفرهنگی آنان

درمقاطع مختلف زمانی مثل جنگ یا صلح ویا رفاه اقتصادی یا تنگی معیشت می باشد  درحالی که رتبه بندی روزنامه نگاران درمواردی

از رتبه بندی مردم جدا می شودوبیشتر تابع آرمانهای حکومت میگردد.

عوامل درون سازمانی چیست ؟

عواملی هستند که از داخل رسانه یا یک سازمان خبری برفرایند تهیه ،تنظیم وانتشار اخبارتاثیر می گذارند.عواملی مثل:

۱-خط مشی رسانه .

۲-اعمال نظرمدیریت موسسه .

۳-جامعه پذیری کارکنان رسانه .

۴-اعمال نظرشخصی خبرنگاربراساس باورها ، نگرشها ، اعتقادات وتحصیلات .

۵-امکانات رسانه وهمچنین توانایی رسانه جهت اختصاص زمان وفضای مطلوب برای انعکاس یک خبر.

عوامل برون سازمانی چیست ؟

عواملی هستند که از بیرون سازمان خبری یا رسانه بر فرایندتهیه ، تنظیم وانتشار اخبار تاثیر می گذارند مثل :

۱-محدودیت های قانونی .

۲-اعمال نفوذ اشخاص حقیقی وحقوقی (خصوصی ودولتی).

۳- گروههای فشاروذی نفوذ .

۴- صاحبان آگهی وسرمایه داران .

۵- منابع خبری مثل روابط عمومی ها ، خبر گزاری ها و…

۶- مخاطبا ن رسانه ها .

ازنظر اصولی روزنامه نگارباید یک رویدادرا بی طرفانه گزارش کنداصل عینیت را رعایت نمایدوهمانندیک پستچی ناقل خبرباشدوواقعه را

آنطورکه اتفاق افتاده گزارش کندونه آنطورکه او،سردبیر یا سایر افراد مایلنداتفاق افتاده باشد.

امابه راستی روزنامه نگاران چگونه می توانندبه واقعیت دست یابند. درپاسخ باید گفت : چهارروش برای تهیه یک گزارش عینی از

واقعیات وجودداردکه عبارتند از:

۱-مشاهده عینی ومستقیم واقعیت موردنظروتهیه خبروگزارش ازآن .

۲-جستجوبرای جمع آوری اسناد ومدارک مرتبط با واقعیت واستفاده ازآنها .

۳-استفاده از اطلاعاتی که دیگرا ن به صورت انعکاسی از واقعیت با هدفی خاص برای رسانه فرستاده اند مثل : بروشورهاوکتابچه های

راهنمایی که روابط عمومی ها منتشر می کنند.

کارگاه آموزشی مصاحبه تخصصی و حرفه ای

۴-مصاحبه مستقیم با منبع خبر.

در اینجا باید گفت : مصاحبه مستقیم می تواندمتغیرهارا به حداقل برساندوهرچقدرمتغیر های واسط در انعکاس واقعیت کمتر

باشدمیزان شفافیت واقعیت بیشتر خواهد بود. البته مصاحبه مستقیم درمواردی خود می تواندنقش یک متغیر قوی را ایفا کند

و انعکاس واقعیت راتیره ومبهم سازدبه همین دلیل است که می گویندمصاحبه مخاطره آمیزترین ونا مطمئن ترین روش جمع آوری

اطلاعات واخباربه شمارمی رودچراکه اعتبارآن بستگی کامل به اعتبارمصاحبه شونده وسخنان اودارد وهمیشه می توان در مورد آنچه می

گوید تردید داشت با این تفاسیر باید گفت نقش مصاحبه کننده درموفقیت یا عدم موفقیت مصاحبه بسیار حساس است زیرااو باید

بکوشد به واقعیت دست یابدکه دارای یک یا چند ارزش خبری باشد ضمن آنکه با ید بپذیرد که این گزارش عینی از واقعیت احتمالاً از

عوامل درون سازمانی وبرون ساز مانی تاثیر پذیر تر است . با این توضیحات می توان تعریف مصاحبه را از همان تعریف خبراستخراج

کرد.

مصاحبه گزارش وحاصلی است ازفرایند ارتباط میان دو سوی ارتباط بمنظوردستیابی به واقعیتی که دارای یک یا چند ارزش خبری باشد.

این گزارش ضمن آنکه تحت تاثیرویژگیهای دوسوی فرایند ارتباطی است احتمالاً از عوامل درون سازمانی وبرون سازمانی نیز تاثیر می

پذیرد.

مصاحبه کننده حرفه ای کیست ؟

برقراری ارتباط موثر نخستین هنری است که خبر نگاران باید آن را بیاموزندآنان با ید قادرباشندکه به راحتی با دیگران ارتباط برقرارکنند

ودرآنان احساس لذت هم صحبتی به وجود آورند به طوری که مصاحبه شوندگان درنظر اول اورا یک انسان وهم نوع وسپس به عنوان

یک خبر نگارببینند البته به این ویژگی که خمیر مایه آن خوشرویی است موارد دیگری نیز همچون کنجکاوی ، تیز بینی ، سرسختی

درعین انعطاف پذیری وبی غرضی،  توانایی تفکر سریع قدرت تجزیه وتحلیل مطالب داشتن اطلاعات عمومی خوب وتوانایی هنر

پیشگی را اضافه کنیم .

در یک جمع بندی می توان ۱۰ خصلت را برای یک روزنامه نگاربرشمرد.

۱-داشتن شم خبری یعنی خبر را بو بکشد وقادر باشد آن را در میان مردم ، سطور روزنامه ها واخبار رادیو تلویزیون تشخیص دهد.

۲-داشتن ذوق واستعداد نویسندگی ونداشتن دشواری در انتخاب کلمات وساختن جملات .

۳-کنجکاوی ، تیزبینی ونکته سنجی ودریک کلام بدنبال چرایی رویداد ها بودن .

۴-داشتن هوشی بیش از حد متوسط جامعه .

۵- توانایی جوشش با طبقات مختلف جامعه .

۶-داشتن توانایی جسمی وروانی برای دوندگی های اضطراری .

۷-قدرت تفکرسریع وتوانایی تجزیه وتحلیل مطالب .

۸-عشق به کار خبری وعلاقمند بودن به حرفه .

۹-اعتقاد به رعایت اصول اخلاقی وداشتن تقوی ودر عین حال نداشتن خود بینی ، غرور وتکبر،ساده لوحی وفضل فروشی .

۱۰-صبروحوصله زیاد درمقابل پرحرفی ها ، حاشیه رفتن ها وعصبانی شدن های مصاحبه شونده ویا ناملایمات احتمالی فرایند مصاحبه .

علاوه برویژگیهای یادشده یک مصاحبه کننده خوب باید دارای ویژگیهای دیگری نیزباشد که اوراازسایرروزنامه نگاران متمایزمی کند.

چراکه گفته اند:هرروزنامه نگاری نمی تواندمصاحبه کننده خوبی باشد. مهمترین این ویژگیها عبارتند از:

۱- داشتن توانایی های ارتباطی

۲-  داشتن حافظه ای بیش از حدمتوسط جامعه

البته بخشی ازاین ویژگیها ذاتی است ومربوط به یادگیری دوران شکل گیری شخصیت مصاحبه کننده می باشد وبخشی دیگر اکتسابی

است ومربوط به تلاش او برای یادگیری تئوری های ارتباطات است  ضمن اینکه باید گفت : کمتر خبر نگاری رامی توان یافت که

تمامی این ویژگیهاراهمزمان داشته باشد.

اهداف وشرایط مصاحبه (دوسوی ارتباط)

بدون شک مصاحبه کردن یک فرایندارتباطی دوسویه با پیچیدگی هاوظرافت های فراوان است .ارتباطی که هریک از دوسوی آن ممکن

است با انگیزه ونقشه های هدفمند پا به این میدان گذاشته باشند.ممکن است هریک از آنان تحت شرایط محیطی وبا ذهنیت های از

پیش تعیین شده که می تواندحتی اشتباه باشد مقابل هم قرار گیرند.

اهداف مصاحبه کننده

هیچ خبر نگاری بدون هدف به سمت مصاحبه خیز بر نمی دارد. آنها ممکن است :

۱-بدنبال اطلاعات جدیدومنحصر به فرد یا تا ئید حقایق باشند.

۲-آنها ممکن است بدنبال عقیده یا نقطه نظرات یک نفردر باره موضوعی خاص باشند.

۳-ممکن است در صددتحقیق در زمینه یک موضوع باشند.

۴-بدنبال افشاءیک دروغ یا عملی نادرست باشند.

۵-درصددمعرفی شخصیت یک نفرباشند.

اهداف مصاحبه شونده

مصاحبه شوندگان نیزازانجام مصاحبه اهدافی را دنبال می کنندآنها ممکن است :

۱-قصد داشته باشنداطلاعات یا عقیده ای را منتقل کنند.

۲-با بیان مطالبی انحرافی بخواهندرا ضی راپوشیده نگاه دارند.

۳-بخواهندخودشان را تبلیغ کنندودر مقابل دید مخاطبان به نمایش بگذارند.

۴-درصددگرفتن انتقام از فرد یا گروهی باشند.

۵- بخواهندتمامی فرایند مصاحبه را به تمسخرگیرند.

برنامه ریزی برای مصاحبه

برنامه ریزی دقیق برای  کسب اطلاعات ، نوع بینش مصاحبه شونده ونوع سوالها ازاهمیت بسیار بالایی برخوردار است دربرنامه ریزی

هیچ گاه نبایدعجله کردزیرا مهمترین بخش مصاحبه محسوب می شود.اصولاًنخستین کاری که بایدبرای انجام مصاحبه صورت

گیرد تعیین شخص مصاحبه شونده وموضوع مصاحبه است این کاررا معمولاً سردبیریا مقامات بالاترخبری ودر برخی موارد خود خبرنگار

انجام می دهد اما ضروری است گرفتن وقت برای مصاحبه را شخص خبر نگارانجام دهدتا موقعیت ماموراعزامی از سوی سردبیررانیابد.

نکته مهم آنکه هنگام گرفتن وقت نبایدتقاضای خودرا به صورت منفی بیان کنید زیرا از اول خودتان میل نداشتن به مصاحبه را مطرح

کرده اید بلکه بایدبه نحوی درخواست کنید که صحبت شما ضمن آنکه حالتی از احترام داشته ومودبانه بیان می شودبه طور ضمنی

دارای محتوایی دستوری وآمرانه نیز باشد.اگر مصاحبه شونده توضیحات بیشتری خواست تاآنجاکه می توانید درمورد موضوع توضیح

دهید تسلط شمابر موضوع وقدرت بیانتان می تواندنخستین تاثیرمثبت را درموفقیت مصاحبه بگذارد.

یافتن ایده خوب درمصاحبه علاوه برموضوع ،یافتن شخص مناسب رانیزشامل می شودالبته درمواقعی نیز موضوع مصاحبه یا شخص

مصاحبه یکی می شودمثل : مصاحبه با رییس جمهوردرمورد وظایف یک رئیس جمهوریا نقش وی به عنوان پدریا همسر خانواده .

به یاد داشته باشیدطرف مصاحبه ما هرکسی که باشد نیازمند آن است که این کارها را انجام دهیم :

۱-طرحی در ذهن داشته باشیم یعنی بدانیم مهمترین نکته ای که از انجام مصاحبه می خواهیم چیست چرابا یک راننده تاکسی صحبت

می کنیم یا رئیس شورای شهربه چه ابهامهایی می تواندپاسخ گوید.

۲-تحقیق کنید: اساس کار مصاحبه تحقیق است .هر قدر اطلاعات ما در باره موضوع مورد مصاحبه وشخص مصاحبه شونده

بیشتر باشد امکان یک گفتگوی پربارتربیشتر فراهم شده است . بررسیها نشان می دهدبزرگترین عوامل در ناموفق ماندن مصاحبه عدم

تسلط خبرنگار به موضوع وعدم مطالعه قبلی سوابق موضوع است . یک خبرنگارممکن است از جزئیات یک واقعه مطلع باشد اما از

پیشینه آن آگاهی نداشته باشددستیابی به این اطلاعات بدون مطالعه قبل از مصاحبه میسرنیست .مراجعه به آرشیو، اطلاعات اینتر

نتی ، مطالعه پرونده مربوط به موضوع ،مطالعه کتابهای مرتبط با موضوع وحتی گفتگوی سردستی یا تلفنی با برخی کارشناسان وکسب

اطلاعات بیشتر از آنان می تواندشرایط مساعد تری برای انجام یک گفتگوی اثربخش فراهم کند.

۳-ایده را درذهنمان پرورش دهیم : اززمانی که تصمیم می گیرید درباره موضوعی با فردی مصاحبه ای انجام دهیدتا هنگامی که آن را

منتشر می کنیدسوژه بایدبه در گیری ذهنی شما مبدل شوددرذهنتان با آن کلنجاربرویدوجنبه های مختلف آن را بررسی کنیدبه سوالهای

خودتان وپاسخ های احتمالی طرف مصاحبه فکر کنیدحتی اگر لازم است ازهمان ابتداروی تنظیم شکل مصاحبه وحتی تیترآن فکر

کنیدالبته مواظب باشیدکه این موضوعات شما راازمحتواغافل نکند

تاریخچه مصاحبه درایران

درسال ۱۸۲۰روزنامه لندن مورنینگ به تقلیدازنقد سئوال وجوابهای دادگاه هاکه درروزهای یکشنبه درروزنامه های انگلیس چاپ می

شدخودنمائی کرد.این مطالب آنچنان مورداستقبال خواننده گان قرارگرفت که ظرف مدت چندهفته تیراژ این روزنامه هابه سه برابررسید .

اولین مصاحبه خبری نیزدرشانزده آوریل ۱۸۳۶درروزنامه نیویورک امریکابه چاپ رسید مصاحبه گر یکی ازروزنامه نگاران برجسته آن

دوران بودومصاحبه شونده فردی بودکه جسدمقتولی راکشف کرده بودوبه اینصورت مصاحبه به مطبوعات راه یافت به اینصورت روزنامه

نیویورک درواقع ازبنیانگذاران روزنامه نگاری جدیدشد. درایران نیزاستفاده ازمصاحبه برای کارروزنامه نگاری باتاخیری طولانی تری همراه

بوده است .پنجمین روزنامه ایرانی روزنامه شرف است که در سال ۱۳۰۰هجری قمری باشرح حال ناصرالدین شاه ومظفرالدین میرزا

ولیعهدچاپ شد مطالب مربوط به شرح حال وسبک نگارش آن حاکی ازآن است که این شرح حال هاحاصل گفتگوئی میان نویسنده

وصاحبان بیوگرافی است که احتمالا می توانندسایه ای ازنخستین مصاحبه های خبری درایران محسوب شود.

قابل ذکراست اولین مصاحبه به شیوه امروزی دراولین شماره روزنامه اطلاعات درسال ۱۳۵۰به بعددیده می شود ومصاحبه هائی با

وزراء وشخصیتهای دربار وسیاسی انجام شده است .

تعاریفی ازمصاحبه :

مصاحبه رامی توان یک نوع ارتباط شخصی دوجانبه دانست که به منظوربدست آوردن اطلاعات واخبار برقرارمی شودوبه وسیله آن

عقایدمختلف ازمردم عادی گرفته تا افرادسرشناس واطلاعاتی که دارند در اختیارخواننده گان , شنونده گان وبیننده گان وسائل ارتباط

جمعی قرارمی گیرند.

مصاحبه نوعی ارتباط فکری عقیدتی واطلاعاتی است که بین مصاحبه شونده ومخاطبان ازطریق یک واسطه یاارتباط دهنده که همان

خبرنگاریامصاحبه کننده است برقرارمی شود.

اهمیت مصاحبه درمیان انواع خبرها:

مصاحبه ازجهات مختلف برای استفاده کننده گان وسائل ارتباط جمعی بسیارجالب است :

اول اینکه :گفته های مصاحبه شونده داستان خبررازنده ترجلوه گر می سازدچنین به نظرمی رسدکه شخص طرف مصاحبه به سئوال تک

تک خواننده گان یاشنونده گان یابیننده گان جواب می دهند وباآنهامذاکره مستقیم می کنند.شرح محیطی که مصاحبه شونده درآن

قرارگرفته وتوصیف وضع شخصی اواین احساس رابوجود می آوردکه خواننده یاشنونده در آنجا حضور دارندواورادرهنگام صحبت

مشاهده می کننددرتلویزیون این امرکاملا واقعیت پیدامی کندوبیننده شخص طرف مصاحبه راعیناً می بیند وبرای آنکه مصاحبه

کاملاطبیعی جلوه کندکوشش می کندمصاحبه رادرمحل کارشخص انجام دهدوهمه محیط را در معرض دیدبیننده گان قراردهد.

دوم اینکه : وقایعی که اززبان یک شخصیت معتبرومعروف بیان می شودهمچنین توضیحات , نظریات وعقایدش بیشترین تاثیررابرروی

مخاطب قرارمی دهداکتشافات , اختراعات روش های جدیددرعلوم وفنون برنامه های تازه وهمه اقداماتی که باموفقیت همراه

بودیابنحوی دراجتماع ایجادسروصداکرده است درصورتی که اززبان عاملان ومباشران آنهاباشدبسیارجالب است .

سوم اینکه : مصاحبه درهرحال برای خواننده گان وشنونده گان مفیدوموثراست خواننده این گفتگوبرای مطلع کردن آنان ازیک واقعه

و یا دادن اطلاعات تکمیلی درباره آن واقعه خواه برای آشناکردن آنهابایک شخص ویابرای سرگرم کردن آنهاصورت گرفته باشد.بنابراین

مصاحبه ازانواع راههائی است که همیشه مطلوب وموردنیازمردم است .

آماده کردن مصاحبه شامل مراحل زیراست :

۱-گرفتن وعده مصاحبه :

هرگاه خبرنگارموضوع جالبی راپیداکردکه برای آگاهی ازآن به کمک یک شخصیت مالی وبین المللی نیازمندبودودروهله اول

بایددرفکرگرفتن وعده مصاحبه باشد.

گرچه بسیاری ازشخصیتهاآماده هستندتابانماینده گان مطبوعات ورسانه هابه بحث وگفتگوبپردازنداماگروه دیگری نیزهستندکه به جهات

مختلف ازاین کارفرارمی کنندویابه آسانی تن به مصاحبه نمی دهند.

درمصاحبه خیرنگاربایدعلاوه برلحن متین ومودبانه وانتخاب کلمات مناسب سئوال خودراطوری مطرح سازدکه جواب منفی نباشدمثلاً

درموقع درخواست ملاقات برای مصاحبه گفته نشود(آیامیل ندارید………..

چون سئوال بطورمنفی مطرح شده است پاسخ آن نیزدربسیاری ازاوقات نیزمنفی است.

سئوال بایدطوری مطرح شودکه طرف خواه ناخواه به دادن جواب مثبت کشیده شودمثلاً خبرنگارمی توانداینطوردرخواست مصاحبه

کنده مثال :

سلام من خبرنگارصداوسیماهستم , بیننده گان خیلی علاقه مندهستندکه نظرشمارادرموردفلان موضوع بدانندخواهشمندم وقتی راکه

برایتان مناسب است تعیین کنیدتابرای مصاحبه مزاحم شوم

دوم . تعیین موضوع :

موضوع مصاحبه راباشناخت خبرنگاربایددقیقابدانددنیال چه مطلبی است وازطرف مصاحبه گرچه انتظاری دارداگرمصاحبه کننده ازقبل

نداندکه چه چیزی موردنظراست ودرموقع مصاحبه این ناآگاهی وابهامی راکه درمغزاووجودداردبا طرف مصاحبه بنماید.قطعاً

درکارخودتوفیق نخواهدداشت واطلاعاتی راکه بدست خواهدآورداطلاعاتی کلی مبهم وبی ارزش خواهدبود

سوم . مطالعه قبلی

موضوع :

خبرنگاربایددرموردموضوعی که خیال مصاحبه داردازپیش مطالعه کافی بکنداین مطالعه اگردرموردواقعه یاعملی است که مصاحبه

شونده ازان آگاهی کافی داردبسیارآسان است وکافی است به سوابق واقعه یاعمل درروزنامه هایاپرونده آن مراجعه شودتااطلاعات

مقدماتی لازم بدست آید.امااگرمنظورازمصاحبه جلب نظرات است وعقایدیک شخص درباره موضوع معینی است کارمطالعه

دشوارتراست دراین امر نه تنها باید به سوابق امردرروزنامه هااسنادومدارک وکتابهای موجودمراجعه کرد بلکه باید از افکاروعقایدصاحب

نظران دیگرنیزاطلاع حاصل کردتامصاحبه به نحومطلوب برگزارشودهرگاه مصاحبه بامطالعه قبلی صورت بگیردواین احساس درمصاحبه

 

شونده بوجودآیدکه خبرنگارفردمطلعی است وحتی دربعضی اززمینه هاازخوداونیزاطلاعات بیشتری دارددراین صورت وی به سخن گفتن

تحریک وتشویق می شودوآنچه راکه درمواقع عادی ویامصاحبه کننده گان سخن گفتن عادی حاضربه گفتن نیست باتوضیح

و تفسیرمطلوب بیان می کند

چهارم . طرح سئوالات

برای آنکه موضوع مصاحبه کاملاً روشن شودبهتراست روزنامه نگاریاخبرنگارازپیش سئوالات خودرابطوردقیق تهیه کندالبته هرمصاحبه ممکن است به فراخورجوابهائی که داده می شودسئوالات تازه ای مطرح شودولی برای اینکه دامنه سئوالات که به مقتضای مصاحبه پیش می آیدقبلاً درباره آنهابه اندازه کافی نیاندیشید.

کم می شودولی می توانددرموقع طرح سئوالات اولیه پاسخ هاائی راهم که ازطرف مقابل انتظارمی روددرنظرآوردوازهمان زمان سئوالاتی راکه باتوجه به این جوابهالازم است آماده نماید

سئوالاتی  که مطرح می کنیدبه دودسته تقسیم می شود

۱سئوالات کلی

-۲سئوالات  جزئی

ویژگیهای سئوالات کلی چیست ؟

-۱سئوالات کلی جوا ب کلی به دنبال دارد

-۲پاسخ کلی سبب طولانی بودن مصاحبه می شود

-۳سئوالات کلی احتمالامنتهی به حجم زیاداطلاعات می شودکه اطلاعات مهم درآن جای می گیرد

-۴سئوالات کلی فرمان وکنترل مصاحبه رابه مصاحبه شونده می دهد,تامصاحبه کننده

-۵طرح سئوال کلی احتمالامحیط مصاحبه راگرم وصمیمانه ترمی کند

ویژگیهای سئوال های جزئی :

۱-مصاحبه شونده مجبورمی شودمستقیمابه سئوال وجواب , به طوردقیق جواب دهد

۲- ممکن است اطلاعات مهم درسئوالات جزئی گفته نشودومصاحبه شونده درهمان محدوده به سئوال پاسخ دهد

۳ -سئوال جزئی کنترل مصاحبه رادراختیارمصاحبه کننده قرارمی دهد,تامصاحبه شونده

۴-درمصاحبه باسئوال جزئی جریان مصاحبه سردتر وغیرصمیمانه تراست بنابراین خبرنگاربایستی برای دستیـابی به اطلاعات کامل باتوجه به شخصیت مصاحبه شونده (کم حرف است یاپرحرف )بایدازهردودسته سئوال کندمصاحبه کننده بایدمصاحبه شونده رابه پاسخگوئی تشویق کندنه اینکه مانندیک بازرس عمل کندواورابه مصاحبه دلسردکند.

توصیه می شودکه هنگام سئوالات به روندمصاحبه فکرنکنید ,به اینکه چقدروقت داریدوچندسئوال می توانید بپرسید فکرنکنید, بلکه بیشتربه موضوع بپردازید

صراحت پرسش ها:

پرسش های خبرنگاربایدصریح وروشن باشداگرسئوالات وی مبهم نارساوتاریک باشدمصاحبه شونده هم درهمان حدودپاسخ خواهددادبرعکس هرچه سئوال ساده تروروشن ترباشدامکان فرار از دادن پاسخ صحیح وقاطع دشواراست ومصاحبه شونده ناچارمی شودبه آن جواب روشن دهد

تنظیم پرسش ها: مصاحبه کننده بایدبرای پرسش هائی که می کندیک نظم منطقی به وجودآوردیعنی باتوجه به هدف , سئوالات خودرابه نحوی تنظیم ومطرح کندکه همه آنهایاهرگروه ازسئوال هاطرف مصاحبه رابسوی هدفی که تعیین شده هدایت نماید.

بدیهی است که نظم پرسش هابایدباتوجه به پاسخ های احتمالی باشد,که هنگام گفتگوداده می شود,امانباید ازنظردور  داشت که تهیه یک پرسش نامه قبلی ودرصورت مختصربودن سئوال هائی بطورذهنی مانع ازاین نخواهدبودکه روزنامه نگارویا خبرنگاردرصورت پیش آمدن موضوعات تازه درضمن مصاحبه کننده بتوانددرباره آن موضوعات توضیحات بخواهد.

نکته ای که توجه به آن ضروری است این است که مصاحبه کننده قبل ازانجام مصاحبه سئوالات را الک کندوسئوالات مهم رامطرح کندضمناً مصاحبه کننده بایدبتواندازحافظه قوی خودکمک بگیردوسئوالات راحفظ کنداگربه حافظه خود مطمئن نیستیدمضامین سئوالات رابرروی کاغذکوچکی نوشته وهمراه خودداشته باشید.

اداره مصاحبه :

الف : شروع غیرمستقیم

اغلب مصاحبات ایجاب می کندکه به طورغیرمستقیم شروع شودیعنی مصاحبه کننده پیش ازطرح مطالب خود,سخنانی بگویدکه ازنظرآداب ومعاشرت پسندیده است ولازم است مصاحبه باسخنان گرم وصمیمانه آغازشودبه طوری که رابطه عاطفی ودوستانه برای یک گفتگوصمیمی ایجادشود.

ب : دقت درطرزصحبت :رفتار, متین بودن طرح سئوالات عمقی ,اطلاع کافی درباره شخصیت مصاحبه شونده واحاطه خیرنگاربه موضوع موردمصاحبه طرف رابه احترام گذاشتن ودادن جوابهای صحیح وکافی وامی داردوبرعکس بدصحبت کردن,بی جاسخن گفتن وبی اطلاعی ازموضوع سبب می شودتاطرف مصاحبه کننده بی اعتناء وبی میل شودوازدادن جواب های کامل تفره رود.

پ : جلب اعتمادطرف مصاحبه  : خبرنگاربایدبااشخاصی که به مناسبتی شغل ومقام شان طرف مراجعه است طرح دوستی بریزدو اطمینان اوراجلب کنددراینصورت می تواندازبسیاری ازاخبارمطلع شود.

برای اینکه ازطرف مصاحبه شونده جلب اعتمادشودلازم است که خبرنگارخودرامحرم اسرارقراردهدودرمواقعی که انتشار خبری به زیان طرف باشدازپخش آن خودداری کند

دراینجاخبرنگاربادواصل متمایزروبرواست :

ت:۱- به دست آوردن اخباروانتشارآن ۲-حفظ اسرارمنبع خبریعنی منتشر نکردن آن خبر

البته بایدتوجه داشت که که مواردعدم انتشاراخبارخیلی محدوداست وخبرنگاران دراین مواردغالباخبررابدون ذکرمنبع منتشرمی کند

ث : توجه به سخنان مصاحبه شونده ویادداشت برداری : برای جلب اشتیاق وعلاقه مصاحبه شونده خبرنگارباید بدقت به سخنان اوگوش دهدونبایدطوری رفتارکنندکه نشان دهدسخنان طرف بی ارزش یاکم ارزش است بایدسعی کندکه درطول مصاحبه ازتمام حرفهای اویادداشت برداری کندچون موجب خشنودی مصاحبه شونده است .

ج:: مبارزه باسکوت مصاحبه شونده : ازدوراه می توان به این سکوت غلبه کرد.

چ :تحریک خفیف مصاحبه شونده به شیوه های گوناگون : یکی ازمحرکهابیان شایعاتی درحوزه فعالیت مصاحبه شونده است مسئولان همیشه درمقابل این شایعات واکنش نشان می دهندبنابراین بابیان این جمله که سکوت شمامی تواندبه شایعات بیشتری دامن بزندمی تواندسکوت مصاحبه شونده رابشکند

ح : تحریک شدید:مصاحبه شونده درمواقع ضروری : یک نوع ازاین تحریکها این است که اگربه سئوالات من پاسخ ندهید آن راپخش خواهم کردیا در روزنامه خواهم نوشت یااینکه می توانیم باطرح سئوال رک وصریح مصاحبه شونده رابه دفاع از خود وادارکنیم که درزمان عصبانیت به احتمال زیادمصاحبه شونده مطالبی رامطرح خواهدکرد.

بطورکلی عواملی باعث می شودمصاحبه شونده ازدادن پاسخ به سئوال هاتفره بروداین عوامل به این شرح است :

الف :مصاحبه شونده تصورمی کندحرف تازه ای برای گفتن ندارد

ب :مصاحبه شونده حرف تازه ای دارداماتصورمی کندحرف محرمانه است وبایدساکت بماند

پ :محافظه کاری یاترس ازعواقب مصاحبه او را واداربه فرارازمصاحبه می کند

ت :مصاحبه شونده آنچه می داندمهم می پندارداماآنهارامطرح نمی کند

ث: مصاحبه شونده خسته وعصبی است ودرآن لحظه تمایلی به بحث وگفتگوندارد

خصوصیت وویژگیهای مصاحبه گر:

۱- داشتن ذوق واستعدادنویسندگی ونداشتن دشواری درانتخاب کلمات درساختن جمله ها

۲- داشتن معلومات زیادبرای فضاسازی وشرح جزئیات بعضی مسائل

۳- داشتن کنجکاوی وتیزبینی مصاحبه گریعنی یک مصاحبه گرنبایدازکناروسائل بی تفاوت بگذرداوبایدبتواندبابررسی دقیق زمینه رابرای فضاسازی فراهم کند

۴- داشتن هوش بالای متوسط

۵- توانائی جوشش باطبقات مختلف مردم

۶- داشتن صبروحوصله زیاد: مصاحبه گربایدصبورباشدوقادرباشدزمانهای طولانی منتظرمصاحبه شونده باشد

۷- داشتن توانائی جسمی وروانی

۸- قدرت تفکرسریع یعنی مطرح کردن سئوال بهنگام . مصاحبه گربایدبتواندبهنگام مصاحبه سئوال وجوابهارادرذهن داشته تاازدوباره گوئی جلوگیری شود.

۹- داشتن عشق وعلاقه به کارخبری

۱۰- مومن به رعایت اصول اخلاقی وداشتن تقوا

۱۱- نداشتن خودبینی ,غرور, تکبر, انزواجوئی , ساده لوحی , تعصب وتندخوئی

۱۲- داشتن توانائی دربرقراری ارتباط

۱۳- داشتن حافظه قوی تابتواندمطالب مهم وضروری راحفظ کند

انواع مصاحبه خبری

مصاحبه به چنددسته تقسیم می شود:

ازنظرحلقه های ارتباطی

ازنظرنوع ارتباط

ازنظرهدف ارتباط

ازنظرنقش مصاحبه کننده

ازنظروسیله نهائی پیام

ازنظرحلقه های ارتباطی :

-۱مصاحبه فردی یک به یک یعنی مصاحبه کننده یک نفرومصاحبه شونده نیزیک نفراست

۲-مصاحبه فردی یک به چندیعنی مصاحبه گریک نفرومصاحبه شونده گان بیش ازیک نفرهستند

۳-مصاحبه گروهی چندبه یک یعنی مصاحبه کننده گان بیش ازیک نفرومصاحبه شونده یک نفر است مثل کنفرانس مطبوعاتی

-۴مصاحبه گروهی چندبه چندیعنی مصاحبه کننده گان بیش ازیک نفرومصاحبه شونده نیزبیش ازیک نفر

ازنظرنوع ارتباط :

۱-مصاحبه رو در رو(بدون واسطه )مصاحبه کننده بامصاحبه شونده گان درمقابل یکدیگرقرارگرفته وارتباط چهره به چهره انجام می دهد

۲-مصاحبه باواسطه یعنی مصاحبه ای که بصورت چهره به چهره انجام نمی شودبلکه ازطریق یک وسیله ارتباطی مثل تلفن یاماهواره

ازنظرمحتوا :

۱-   مصاحبه سطحی: مصاحبه ای است که درآن موضوعات متعددموردگفتگوقرارمی گیردبدون آنکه به عمق وریشه مطلب پرداخته شود

۲-   مصاحبه عمقی : دراین گونه مصاحبه هاموضوعی خاص مطرح , ریشه یابی وجزئیات آن شکافته می شود

۳-   مصاحبه چندموضوعی : مصاحبه ای است که درآن چندموضوع موردسئوال وجواب قرارمی گیرد

کارگاه آموزشی مصاحبه تخصصی و حرفه ای

ازنظرهدف ارتباط :

۱-   مصاحبه هدایت شده (مصاحبه بسته )مصاحبه ای است که طی آن مصاحبه کننده ومصاحبه شونده درمحدوده ای بسته وازقبل به توافق می رسندکه فقط درباره موضوعات مشخص به صحبت بنشینند

۲-   مصاحبه آزاد ( باز ): مصاحبه ای است که دست مصاحبه شونده بازاست تادرموردمسائل مختلف ودلخواه به صحبت بنشینند

ازنظرنقش مصاحبه کننده :

۱-   مصاحبه به درخواست مصاحبه شونده صورت می گیرد:مصاحبه ای که تصمیم برگزاری آن ازسوی مصاحبه شونده اعلام ومصاحبه کننده آن رامی پذیرد

۲-   مصاحبه به درخواست مصاحبه کننده : مصاحبه ای است که دعوت برای انجام آن ازسوی مصاحبه کننده انجام می شود

ازنظرمعنا:

۱-   مصاحبه بدون مطالعه قبلی مصاحبه ای که مصاحبه کننده وبدلیل محدودیت زمان یادلایل دیگرنتوانسته راجع به مصاحبه شونده وموضوع مصاحبه مطالعه وتحقیق کند

۲-   مصاحبه بامطالعه قبلی مصاحبه ای است که درآن مصاحبه کننده توانسته درباره مصاحبه شونده وموضوع مصاحبه قبلا تحقیق وبررسی نماید

ازنظروسیله نهائی پیام :

۱-   مصاحبه برای انتشارازوسائل ارتباط جمعی نوشتاری مصاحبه ای است که حاصل آن بایدازطریق یک وسیله ارتباط جمعی نوشتاری مثل روزنامه , مجله منتشرشود

۲-   مصاحبه برای انتشارازوسائل ارتباط جمعی شنیداری مثل رادیو, پادکست

۳-   مصاحبه بوسیله وسائل ارتباط جمعی , دیداری شنیداری مثل تلویزیون , سینما وماهواره

مصاحبه تلفنی :

در مواردی ممکن است موضوع و محتوای مصاحبه و تعداد سوالات و همچنین کمی فرصت ایجاب می کند که بجای ملاقات مستقیم از یک واسطه مانند تلفن استفاده کنند استفاده از این روش در مصاحبه مزایا و معایبی دارد .

مزایای مصاحبه تلفنی :

۱- صرفه جوئی در وقت : در شرایطی که خبرنگار زمان کافی در اختیار ندارد زمان در کارها ی خبری مهمترین و باارزش ترین مسئله ای است که خبرنگار باید به آن توجه کند.

۲- کاهش هزینه ها : مصاحبه تلفنی به مقدار زیادی در هزینه های جاری مثل هزینه حمل و نقل, تصویر برداری، صدا برداری و هزینه عکس صرفه جوئی می کند.

۳- نداشتن قطع و وصل های مصاحبه حضوری : مصاحبه های تلفنی مثل مصاحبه های حضوری قطع نمی شود در مصاحبه های معمولی ممکن است چندین بار باعث قطع و ادامه گفتگو و مصاحبه شود که این مسئله می تواند به سیر انجام یک مصاحبه خوب لطمه بزند و به مصاحبه شونده امکان تفره رفتن از پاسخ گوئی را بدهد.

۴- آغاز سریع مصاحبه و ادامه بی وقفه آن : در مصاحبه رو در رو شروع سریع مصاحبه یک بی احترامی است و باید مقداری از زمان صرف گفتگو حاشیه ای شود اما در مصاحبه تلفنی شروع سریع یک حسن است.

۵-  سرعت زیاد در ایجاد ارتباط : مصاحبه های تلفنی سرعت زیادی در ایجاد ارتباط دارد چیزی که در برقراری ارتباط های خبری بسیار حائز اهمیت است.

۶-  ایجاد تماس با منابعی که به دلیل کمبود وقت امکان مصاحبه رو در رو نیست و یا اینکه مدت طولانی باید در انتظار باشد.

۷-    مصاحبه تلفنی برای گرفتن پاسخهای کوتاه بهترین وسیله است.

۸-    زمانی که خبرنگار برای یک گزارش خبری یا مقاله نیاز به برقراری تماس پاسخ خبری خود دارد.

معایب مصاحبه تلفنی :

۱-    مصاحبه شونده این قدرت را دارد هر زمانی که مایل بود مصاحبه را قطع کند.

۲-  مصاحبه کننده نباید به گونه ای سؤالات را طرح کند که که موجب ناراحتی مصاحبه شونده گردد به همین علت یک روحیه محافظه کاری بر مصاحبه کننده مسلط می شود.

۳-    مصاحبه کننده کنترلی بر برگزاری مصاحبه ندارد.

۴-    در مصاحبه های تلفنی ارتباط عاطفی برقرار نمی شود.

۵-    از امکانات ارتباط غیر کلامی در مصاحبه های تلفنی استفاده نمی شود.

۶-  مصاحبه تلفنی نمی تواند جایگزین مصاحبه های رو در رو شود و در مصاحبه های بسیار مهم و پیچیده (اجتماعی، سیاسی و اقتصادی) کاربرد ندارد.

مصاحبه بدون مطالعه قبلی (مصاحبه احساسی هستند)

مطالعه وتحقیق درباره مصاحبه شونده وموضوع مصاحبه دربرخی ازمصاحبه هاضرورت نداردومثلا وقتی بخواهیم مصاحبه ای بایک راننده تاکسی درباره شغل , تجربه وخاطرات خوش وناخوش مسائل ومشکلات اوداشته باشیم ودرمجموع هدف شمااین باشدکه قضیه رابیشتراحساسی نگاه کنیم تاادراکی .

کافی است به تکنیک مصاحبه بایک فردمعمولی آشناباشیم ومصاحبه ای موفق انجام دهیم درواقع دراین موردشمادارای انبوهی ازاطلاعات قبلی هستیدولی این اطلاعات راازآرشیوشخصی همچون دیده هاشنیده هاوتجربه هائی که طی سالهائی که ازتاکسی استفاده می کردیدبدست آورده اید.

ازسوی دیگرممکن است درشرایط اقتصادی یاسیاسی خاص بطوراتفاقی بامسئولی برخوردکرده وبه هرطریق باامکان یک مصاحبه مواجه شویددراینجاضمن آنکه تحقیق ومطالعه قبل بسیارضروری است انجام آن بدلیل نداشتن وقت ممکن نیست دراین نوع مواقع بااتکاازشش عنصرخبرمی توان مصاحبه راپیش برد.

چه کسی

چه موقع

چه چیزی

کجا

چرا

چگونه

دربرخی ازمواقع ممکن است موضوع مصاحبه بدون مطالعه قبلی مربوط به طرح های عمرانی یاعملیات پروژه های صنعتی باشددراینگونه مواردازفرمول آرمه استفاده می کنیم .

آرمه مخفف کلمات:    آ=آغازطرح   ر=راه حل   م= موانع     ه= هدف

حرف الف ازکلمه آرمه نشانگرآغازعملیات واجرای طرح است

حرف ر ازکلمه آرمه نشانگرراه یاروش اجرای طرح است

حرف م ازکلمه آرمه نشانگرموانع ومشکلاتی که دراجرای طرح وجوددارد

حرف ه ازکلمه آرمه نشانگرهدف هائی که درطرح موردنظراست وسئوال وجواب هابراین اساس پایه ریزی می شود

مقابله باپارازیت درارتباط :

اصطلاح پارازیت یا اختلال در فراگرد ارتباط.سالهاموردتوجه متخصصان ارتباط قرارگرفته است پارازیت مجموعه ای است که برفراگردارتباط تاثیرمنفی می گذاردپیش ازآنکه شمابامصاحبه شونده شروع به صحبت کنیدمصاحبه شونده یک سری پیامهای غیرکلامی راازسوی شمادریافت می کندحتی حاضرشدن به موقع درایجادتصویرذهنی ازشمادرمصاحبه شونده موثراست.

یک مصاحبه کننده بایددرتمام مدت کارمراقب گذشت زمان باشددرحالی که مصاحبه کننده کافی دیده شده اندکه حتی همراه خودساعتی نداشتند.

وضع ظاهری , نوع لباس , نحوه ایستادن  فاصله ای که بامصاحبه شونده می گیرندومثال هائی ازاین دست که اگربه آنهاتوجه نشودمی تواند ایجادنوعی اختلال نماید.

مصاحبه کننده ای که می خواهدجریان مصاحبه راآغازوبه پایان رسانداگربه مجموع توصیه هائی که گفته شدعمل کندومصاحبه شونده رابنحوی بشناسدازآرشیوها اطلاعاتی کافی درموردموضوع مصاحبه کسب کرده باشد.سئوالات خودرابه بهترین نحوممکن تنظیم ودرحافظه خودضبط کرده باشداحتمالا ازموفقیت برخوردارخواهدبود.

نیازی به توضیح بیشتر نیست که مصاحبه کننده بتدریج باکسب تجربه بهترین استفاده راخواهدکردوبسیاری ازاین نوع مشکلات به راحتی رفع خواهدشد.

پارازیتهارامی توان به دودسته تقسیم کرد :

۱-    پارازیتهائی که منبع اصلی آن رابایددرمصاحبه شونده جستجوکرد.

۲-    پارازیتهائی که عامل اصلی آن عملکردمصاحبه کننده است

برخی ازاین پارازیتهاکه عامل آن بیشتردرمصاحبه شونده دیده می شودغیرارادی است مثل بی حوصلگی وعدم تمرکزیاساکت وکم حرف بودن .

برخی ازآنهارانیزبایدناشی ازعملکردمصاحبه شونده دانست مانند نگرش منفی درباره وسائل ارتباط جمعی ویااین تصورکه اوچیزی جداازنماینده مردم است ویاحتی ایجاداختلال وپارازیت دراطلاعات ارسالی به منظورسوق دادن مصاحبه به یک ابزارتبلیغاتی .

پارازیتهائی که منبع آنهابیشترمربوط به مصاحبه شونده است

۱-   بی حوصلگی وعدم تمرکزمصاحبه شونده

این بی حوصلگی وعدم تمرکز می تواندناشی ازکثرت کار,گرفتاری ویاتنش هائی ناشی ازبرخوردیایک واقعه نامطلوب باشد

جزئیات این عکس العمل هاراه حل های مختلفی است که برای حذف یک عامل پارازیتی درارتباط به کارمی رودویژگی چنین پارازیتی درکارمصاحبه خبری راه حل های ویژه ای داردمی توان همین موضوع کسالت وبی حوصلگی راموردصحبت قراردادبامی توان ازابتدابه موضوعی که موردمطالعه قبلی وی قرارگرفته وموردعلاقه وتوجه اوست اشاره وصحبت رادرآنجاشروع کردیا می توان ازسئوالات کوتاه آغازکردتابتدریج مصاحبه شونده تمرکزلازم رابدست آورد.

۲-  ساکت وکم حرف بودن بعضی ازازمصاحبه شونده گان

اصولا آدمهای ساکت وکم حرفی هستندواکثراً جوابهائی مثل بله یاخیرمی دهندعلت این مسئله به هردوسوی ارتباط مربوط است ممکن است عدم اطلاع کافی مصاحبه شونده ازموضوع یاطرح سئوالات کلی ومبهم وبی ارتباط بودن سئوالات چنین پاسخ هائی را داشته باشد.

دراین مواقع ضمن آنکه مصاحبه کننده تسلط کافی برموضوع مصاحبه داردلازم است سئوالات رابه گونه ای طرح کندکه مصاحبه شونده مجبوربه پاسخ شود

۳-  نگرش نادرست مصاحبه شونده ازمصاحبه کننده :

این اعتقادوجودداردکه برخی ازمصاحبه شونده گان ازمصاحبه کننده تلقی یک ابزارشخصی دارندوازخبرنگارانتظاردارندکه نقش یک ضبط صوت

منابع:

۱. بیمن، جیم (۱۳۸۳). مصاحبه رادیویی، ترجمه احمد ارژمند، تهران: تحقیق و توسعه رادیو

۲. فرانکفورد، چاوا؛ نچمیاس، دیوید (۱۳۸۱). روش های پژوهش در علوم اجتماعی، ترجمه دکتر فاضل لاریجانی و رضا فاضلی، تهران: انتشارات سروش

۳. رفیع پور، فرامرز (۱۳۸۱). کندو کاوها و پنداشته ها، تهران: شرکت سهامی انتشار

۴. محسنیان راد، مهدی (۱۳۸۲). روشهای مصاحبه خبری، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه‌ها

۵. میشل و تری گوال گمبل (۱۳۷۲). مصاحبه: ارتباط رودررو و هدفدار، ترجم? محسن کریمی، رسانه، سال ۴، ش ۲

۶. دلاور، علی (۱۳۸۰). مبانی نظری و عملی پژوهش در علوم انسانی و اجتماعی، تهران، انتشارات رشد

نمونه سوالات در مورد پوشش و ظاهر

نظرت در مورد آرایش کردن؟

راستی چرا اساسا با آرایش مخالفی؟
ماهواره می بینی؟ چرا نمی بینی؟ چرا می بینی؟
نظرت در مورد حجاب؟
ظاهر و لباس
این لباسایی ک پوشیدی رو کی خریدی؟
درمورد پوشش تو سازمان و اینکه همیشه با چادر میگردی؟ پوششت همیشه اینطوریه؟ از چه پوششی استفاده میکنی در مجالس و بیرون از خونه؟
وقتی مهمونی می ری حجابت؟
توی مسافرت چادر می پوشی توی اتوبوس یا ترمینال که وسایل زیاد داریم؟
تا حالا خط چشم کشیدی؟
به حجاب موهات از ۰۱۱ چند می دی؟
صورتتو تیغ میندازی؟
همیشه شلوار پارچه ای میپوشی؟
همیشه موهات اینجوری ساده هستن؟

نمونه سوالات برای تشخیص موضوعی از دوستان و خانواده


از خونواده ات بگو، تک تک افراد خونواده و بیوگرافی و محل کارشون، تحصیلات خانواده؟ منبع درآمدتون؟
روابط خانوادگی با اقوام؟
ملاک انتخاب برای دوست چیه؟ درباره اینکه دوستام چه خصوصیاتی دارن؟ پدر و مادرت چه نقشی تو انتخاب دوستات دارن؟
اگر از دوستات بپرسیم توی دانشگاه چطور ادمی بودی چی می گن دقیق بگو؟
محکومیت توی فامیل دارین؟ ایا سوء پیشینه و یا اعتیاد در خانواده دارین؟
مسافرت رو دوست درای با دوستات بری یا با خانواده ؟

فعالیت و زندگی

کارگاه آموزشی مصاحبه تخصصی و حرفه ای


میزان مطالعه غیر درسی؟
راستی کتاب میخونی؟ چه کتاب هایی؟ چرا

اسم نویسنده و خلاصه کتاب برای راستی آزمایی
اوقات فراغت چه کار میکن
اخرین کتابی ک خوندی؟
سوابق علمی، پژوهشی و فرهنگی
عضو انجمن خاصی بودی؟
درحال حاضر مشغول به چکار هستی؟
کامپیوتر بلدی؟ تو چه سایت هایی رفت آمد داری ؟
مدرکت رو کجا گرفتی؟
چه فعالیت های اجتماعی داشتی تا حالا؟
چه مقام های علمی و ورزشی داری؟
توی دانشگاه توی کارهای گروهی کدوم ها را انجام می دادی؟ به نظرت برای این کار افراد باید چه ویژگی هایی داشته باشند؟
چه سریال هایی می بینی؟
سربازی رفتی؟ چرا معاف شدی؟
ورزش میکنی؟ چه رشته ای؟
تا حالا برای سازمان مصاحبه دادی؟جای دیگه چطور؟اگه قبول شدی چرا نرفتی؟
پرونده حراستی داری؟
اهل سیگار هستی ؟
وایبر و واتس اپ داری؟ کدوم گروهها عضوی تو وایبر؟
دیدگاه ها و
خصوصیات شما
نظرت در مورد تهاجم فرهنگی؟ راههای مقابله با تهاجم فرهنگی؟
خصوصیات بارز اخلاقیت چیه؟
نقاط قوت و نقاط ضعف شما؟
نظرت درمورد حرفهای مردم به خاطر شرایط سخت زندگی؟
نظرت راجع به فساد؟
پیشنهاد رشوه بهت بدن چکار میکنی؟
برخورد با مشتری و مشتری ناراضی؟


سواالت همراه با جواب صحیح نمونه »آزمون احکام«


۱)راه های عمل به احکام الهی،اجتهاد،تقلید و یا احتیاط است و با تکیه بر ……. نمیتوان به احکام شرعی دست یافت.
الف(عقل ب( قلب ج(هردومورد
۲……………)ممکن است بصورت ترک عمل ، انجام عمل و تکرار عمل باشد.
الف(تقلید ب(احتیاط ج(اجتهاد
۳)مجموعه دستورهای دین که وظیفه ی انسانها را در زندگی و کارهای روزمره مشخص می کند،……..نام دارد.
الف(واجبات ب(فرائض ج(احکام
۴)احکام پنج گانه درکدامیک از گزینه های ذیل آمده است؟
الف(مباح،مکروه و مستحب ب(حرام و واجب ج(هردومورد
۵)کدام دسته مکلف به تکالیف شرعی خواهند بود؟
الف(بالغ و عاقل باشد ب(قدرت انجام تکالیف را داشته باشد ج(هردومورد
۶)مجتهد از چه راههایی احکام را استنباط می کند؟
الف(قرآن و سنت ب(عقل و اجماع ج(هردومورد
۷)کدام جمله صحیح نیست؟
الف(اگرمرجع تقلید در مساله ای فتوا داده باشد، باید مطابق آن عمل کند
ب(اگرمرجع تقلید در مساله ای احتیاط کرده باشد نمیتوان از او تقلید کرد
ج(اگر مرجع تقلید در مساله ای احتیاط مستحب کرده باشد، میتوان از او تقلید کرد
۸)تا انسان یقین نکند که فتوای مرجع تقلید وی عوض شده است،…. به آنچه در رساله نوشته شده عمل کند.
الف(میتواند ب(نمی تواند ج(فقط در احتیاطهای واجب می تواند
۹)کدامیک جزء مطهرات است؟
الف(آب،آفتاب ب(زمین ، استحاله ج(هردومورد
۱۱)کدامیک چیز نجس را پاک نمیکند؟
الف(انتقال ب(آب مضاف ج(تبعیت
۱۱)آب مطلق )خالص(آبی است که گفتن کلمه ی آب برآن به تنهایی و بدون هیچ قیدی درست باشدمثل…….ومانند آن
الف(آب دریا ب(گالب ج(آب پرتقال
۱۲ ،………….)مقدار آبی است که اگر در ظرفی که دراز و پهنا و گودی آن هریک سه وجب و نیم است بریزند،آن ظرف را پر کند.
الف(آب قلیل ب(کر ج(آب جاری
۱۳…………..)آبی است که از زمین نجوشد و از کر کمتر باشد.
الف(آب قلیل ب(کر ج(آب جاری
۱۴(………….)به جز آب قلیل(، تازمانی که بر اثر برخورد با نجاست ، رنگ،بو یا مزه ی نجاست نگرفته باشد،پاک است.
الف(آب جاری ب(آب کر ج(آب مطلق
۱۵)کدامیک پاک کننده نیستند؟
الف(نان پختن از خمیر نجس ب(در صورت جوشیدن خون در آب گوشت ج(هردومورد
۱۶)اگر چیز نجس را زیر شیرآبی که متصل به کر است بشویند،آبی که از آن می ریزد، اگر متصل به کر باشد و بو یارنگ یا مزه نجاست نگرفته
باشد،……….است.
الف(پاک ب(نجس ج(احتیاطاً پاک نیست
۱۷)کدامیک صحیح است؟
الف(ظرف نجس اگر با سه مرتبه آب قلیل آب کشی شود،پاک می شود
ب(ظرف نجس اگر یک مرتبه با آب کر آب کشی شود، پاک می شود
ج(هردومورد
۱۸)اگر خون را از لباس برطرف کنند و لباس را آب بکشند اما رنگ خون در آن بماند،…….می باشد.
الف(نجس ب(پاک ج(هیچکدام
۱۹…………..)که نجس شده ، هنگام شستشوی با آب قلیل باید فشار داده شود تا غساله ی آن خارج گردد.
الف(موهای کوتاه ب(موهای بلند ج(هردومورد
۲۱)اگر داخل دهان و بینی نجس شود،همین که نجاست از بین برود………
الف(باید با آب کر آب کشی شود ب(باید با آب قلیل آب کشی شود ج(پاک میشود

 

مازیار میر مشاور و تحلیلگر کسب و کار

لطفا ما را در اینستاگرام دنبال فرمائید

#مازیارمیر

maziyare_mir@

09198718767

لطفا ما را در آپارات با عنوان بنیادمیر دنبال فرمائید

https://www.aparat.com/mazyarmir
 دکترمازیار میر مشاور و تحلیل گر

Mazyar Mir professional consultant and analyst

توصیه می شود مطالب زیر را حتما مطالعه فرمائید:

کارگاه آموزشی مصاحبه تخصصی و حرفه ای

دوره آموزش  تخصصی زبان بدن در بازار یابی و فروش سال ۱۳۹۸

دوره آموزش زبان بدن در بازار یابی و فروش حرفه ای۱۳۹۱

بهترین مشاور کسب و کار و برند

یادداشت های یک مشاورکسب وکار

دوره آموزش زبان بدن در بازاریابی و فروش حرفه ای

کارگاه پیشرفته ارتباطات غیر کلامی برای مدیران کارگزاری بانک سامان

کارگاه فوق تخصصی ارتباطات غیر کلامی زبان بدن

تکنیک های مذاکره و زبان بدن با رویکرد ارتباط بامشتری برای پرسنل فروش

کارگاه تخصصی اصول و فنون دفاع حرفه ای و زبان بدن

کارگاه تحلیل رفتار مشتریان ایرانی

جهت کسب اطلاعات بیشتر و ثبت نام لطفا با دبیرخانه دائمی دوره های کوتاه مدت مربیگری بین المللی زیبایی دانشکده تماس حاصل فرمائید:

۰۲۱۸۸۵۴۹۰۰۴

۰۹۱۲۴۴۰۱۰۰۲

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *